Մեր ճակատի գիրը մենք պիտի գրենք

Ժամանակն է` գրենք մեր ճակատի գիրը, որ ուրիշները չգրեն, որովհետև ինչ էլ որ գրել են ուրիշները մինչև հիմա, ի վնաս մեզ է եղել

ՍՈՍ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Հրանդ Տինք եւ ... «մեռած հայեր»ը

am en
Hrand Tink` ew ... <<merhats hayer>>e_39879

«Եկէք նախ իրար ցաւը հասկնանք, եկէք նախ իրար ցաւը յարգենք»:

Այս խօսքերը կը պատկանին Հրանդ Տինքին: Անոր, որ գերադասեց քալել «կրակին մէջէն» եւ նոյնիսկ զոհուիլ յանուն իր գաղափարներուն:

Հրանդ սովորական գործիչ մը չէր: Ան տարբեր ակնոցով կը նայէր Թուրքիոյ իրականութեան ու անոր համար մնայունն ու տեւականը հողն էր:

Այդ հողին մէջ պառկած է այսօր, իբրեւ մեր մեծ երազին վերջին, բայց ոչ ամենավերջին զինուորը:

Բաց ափերով քալեց այս աշխարհին մէջ: Աշխարհիկ, կենսասէր, յոյսէն տենդահար ու յոգնիլ չգիտցող այս մարդը նախ եւ առաջ խաղաղութեան նուիրեալ էր:

Իր աչքերը բացաւ արեան եւ տառապանքներու վրայ նստած քաղաքի մը մէջ, որուն խորքերուն տակ թաղուած էր հայոց մեծ վիշտը ու հասկցաւ, որ խաղաղութեան համար «պատերազմող»ին համար կեանքը պիտի ըլլայ բարդ եւ դաժան:

Քիչերը միայն հասկցան զինք ու ան Պոլսոյ, նոյնիսկ ամէնէ՛ն նեղ թաղերուն մէջ, ուզեց փնտռել խաղաղութեան աղաւնին:

Ձեռքերը բաց, հոգին անարատ ու ճակատը սէգ բարեւեց բոլոր մարդերուն, յատկապէս անոնց, որոնք Արեւմտահայաստանի ամէնէն խոր ու մութ անկիւններէն եկած- հասած էին երբեմնի «հիւանդ կայսրութեան» սիրտը եւ յանուն պատառ մը սեւ հացի, իրենց կորսուած ու վիրաւոր ինքնութեան փսփսուքները մեծ ու վիշտի կեղեւէ պատրաստուած պահարանին մէջ դնելով, թաքուն բառեր կ'ըսէին:

Անոնք պահ տուած էին իրենց անցեալը՝ դառն շունչը այդ վէրքին, որ իրենց ճակատներուն վրայ դրոշմուած էր ու պահուած, որպէս վկայութիւն:

Համր էին անոնք, խօսիլ չէին ուզեր ու անոնց լռութիւնը ահասարսուռ կերպարանքի մը շղարշը կը նետէր նոճիներով շրջապատուած գաղտնի ու անհաս գերեզմաններուն մէջ:

Խաչեր ունէին իրենց սրտին մէջ, խաչեր ունէին իրենց հոգիներուն մէջ եւ կու գային շատ հեռուէն:

Պատմութեան մէջ ցեխոտած ու փշրանք-փշրանք, կաթիլ-կաթիլ երազ մը կառուցող այդ մարդիկը տեսան Հրանդ Տինքը:

Նայեցան անոր աչքերուն մէջ ու խօսեցան անոր հետ:

Հրանդ Տինք «մեռած հայեր»ուն հայրն էր:

Անոնց, որոնք արեւմտահայաստանի մէջ պատառ մը հաց պատրաստեցին, պուտ մը ջուր բերին մեզի: Անոնց, որոնք հողը չլքեցին ու չհեռացան:

Անոնց, որոնք սիրեցին ու պահեցին իրենց երկիրը:

Ու անոնց մանաւանդ, որոնց երակներուն մէջ վազող արիւնը հայու արիւնն էր:

Նամազ կտրած էին, «Ալլահ ու աքպար» ըսած էին, աղօթած էին ուրբաթ օրերը եւ Տիարպէքիրի ամէնէն թէժ մարտերուն արիւն տուած էին այդ սիրելի հողին:

Անոնց հայրն էր Հրանդ Տինք, որոնք կը սիրէին, ու դեռ կը սիրեն իրենց հողը:

Հրանդ Տինք ճերմակ, բաց ափերով կը մտնէր աշխարհը մեր դաւանանքին ու հոն ձեռքի շարժումով ոտքի կը հանէր բոլոր «մեռած հայեր»ը:

Ան երազեց, որ ազգին մոռցուածները խօսին մեր լեզուով: Խօսին մեզի հետ ու մենք լսենք անոնց հեռուէն եկող ձայնը ...

 

Մեզի ըսաւ պէտք է սիրէք այս երկիրը, այս հողը, ձեր հողը եւ «մեռած հայեր»ուն դարձեալ կենդանութիւն տաք...

Մեզի ետ տուն կանչեց Հրանդ Տինք:

........

Այսօր այդ երկրին մէջ դժուար օրեր են: Օրհասի ատեններ են: Մեռելներ եւ արիւն:

Խառն է արեւելքը եւ մեր պսակը, որուն մէջ վերադարձի միտում մը կայ՝ կ'ուշանայ:

Վախնամ մենք ալ մեռնինք, մինչեւ, որ մեծ երազը իր ձեռքերը դէպի երկինք պարզէ:

Վախնամ, որ մեր լեզուն փտտի ու մենք սառինք, այս երկա՜ր աքսորին մէջ:

Վախնամ պժգանք մեր հողէն ու սերմէն:

Ու այս եղերական պատկերներուն մէջ մեր ծրագիրը հիննայ ու բորբոսի:

Ժամանակի սլաքներուն դէմ մենք կռուիլ գիտենք ու մութին մէջ լոյս կը ցանենք:

Հարուստ ենք ու շքեղ, կը ճախրենք հորիզոնէ – հորիզոն եւ մեր անունները Փարիզէն Հռոմ պալատներու ճակատներուն կը գրենք:

Կը մոռնանք մեր սլաքին ուղղութիւնը: Զբաղ ենք: Ուշացած ենք: Հեռու ենք հողէն:

Վախնամ այդ երազէն կտրուինք:

Վախնամ, որ Հրանդը մոռնանք ու երազները մեր թաղենք հեռու եւ ամայի աւազներու մէջ:

Չմոռնանք, որ սիրել գիտէր Հրանդը: Ու կը հաւատար, որ ժամանակները ինչքան կարմիր ըլլան, ինչքան արիւն թափի, մէկ է, «մեռած հայեր»ը օր մը ոտքի պիտի կանգնին ու քալեն մինչեւ, որ մեծ երազը մարմին ստանայ...

 

 

 

 

 

Լրահոս
Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ