Մեր ճակատի գիրը մենք պիտի գրենք

Ժամանակն է` գրենք մեր ճակատի գիրը, որ ուրիշները չգրեն, որովհետև ինչ էլ որ գրել են ուրիշները մինչև հիմա, ի վնաս մեզ է եղել

ՍՈՍ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Որո՞ւն շնորհակալութիւն պէտք է յայտնեն արաբները

am
Oro?wn shnorhakalowt`iwn petk` e yaytnen arabnere_43275

Անցեալ շաբաթ օր Սուրիա- Իսրայէլեան սահմանային գօտիին մերձ կատարուած դէպքը աննախընթաց էր: Խօսքը անշուշտ իսրայէլեան օդուժին պատկանող Էֆ-16-ին վար առնուիլն էր, որ արաբ – իսրայէլեան 70 տարուանն կեանք ունեցող հակամարտութեան մէջ իր նախընթացը չէր ունեցած:

Եթէ պատմական տուեալներուն վերադառնանք ապա ի մտի պիտի բերենք, որ տեղի ունեցած են երեք (1947,1967,1973) արաբ- իսրայէլեան պատերազմներ, որոնք բոլորն ալ աւարտած են արաբներու անփառունակ պարտութեամբ:

Տարբեր պայմաններու բերումով Իսրայէլի դէմ որպէս մէկ պլոք հանդէս եկող արաբներէն շատերը «պոկուած» են այդ պայքարէն եւ նոյնիսկ համաձայնութիւն կնքած Իսրայէլի հետ:

Յատկապէս եգիպտական կողմը, որ կը համարուէր արաբականութեան ռահվիրայ ու նաեւ անոր զինուած ուժերը մեծ դեր ունեցած էին իսրայէլեան բանակին դէմ մղուած տասնեակ ռազմերու ընթացքին 1979-ին սեղան կը նստէր Իսրայէլի հետ եւ ստորագրելով «Քէմփ Տէյվիտ»ի համաձայնութիւն տակ կը քաշուէր մինչ այդ առկայ «համարաբական դաշինք»էն:

Այդ հանգրուանէն ետք Միջին Արեւելքի մէջ Իսրայէլի դէմ պայքարող գլխաւոր ուժը կը դառնային Իրաքը, բայց մանաւանդ Սուրիան իսրայէլի հետ սահմանակից երկիր մ'ըլլալուն համար:

Սուրիոյ նախագահ Հաֆէզ Ասատի քաղաքական բանաձեւներուն եւ անոր անոր կերտած համակարգի թիւ մէկ ուղղութիւնը հակա-իսրայէլեան պայքարն էր: Գաղափարական երեսակ ունեցող այդ պայքարին մէջ Ասատ ճիգ չէր խնայէր երկրի նորահաս սերունդները այդ պայքարի ոգիով պատրաստելու սակայն ուշագրաւ էր, որ հակառակ երկու երկիրներուն միջեւ օգտագործուող «ծանր» եւ թշնամական ոճին, ոչ Դամասկոս եւ ոչ ալ Թէլ Աւիւ ոչ մէկ առիթով զինուորական բախումի կ'երթային: Միակ անգամը , որ տեղի կ'ունենար այդ բախումը -ին էր, երբ Սուրիա կը փորձէր Լիբանանի բարձունքներուն «սամ-7» համակարգեր տեղադրելով ռազմական նոր հաւասառակշռութիւն մը ստեղծել ... սակայն քիչ ժամանակ անց իսրայէլեան կործանիչներ ծանր հարուածներ տալով «կ'անդամալուծէին» Խորհրդային Միութեան կողմէ Սուրիոյ տրամադրուած համակարգերը:

Այդ փուլէն ետք արաբ- իսրայէլեան խաղին մէջ նոր դերակատարութիւն կը ստանձնէր շիիթ «շարիհա»ով «աշխարհ եկած» Իրանի իսլամական հանրապետութիւնը, որուն գերագոյն ղեկավարութեան համար «սրբութիւն սրբոց» կը համարուէր պաղեստինցիներու դատն ու Երուսաղէմի իսլամական ըլլալու ընկալումը:

Հետզհէտէ մեծ նահանջ ապրող արաբական ճակատին կու գար փոխարինելու իրանեան «արտադրութիւն» համարուող «Հըզպալլա»ն, որ իր ունեցած ռազմա-քաղաքական ներուժով կը համարուէր շիիթ աշխարհի, հետեւաբար նաեւ Իրանեան թեւի հիմնական «ֆորթբոսթ»:

Վրայ կը հասնէր «արաբական գարուն»ը, որուն չորրորդ կայանը կը հանդիսանար Սուրիան: Շրջանին մէջ տեղի կ'ունենային բաւական արագ եւ արիւնալի զարգացումներ, որոնց պատճառով ալ Իսրայէլ կ'ապրէր համեմատական «հանգիստի օրեր»:

Անշուշտ չպէտք է անտեսել, որ Սուրիոյ պատերազմին սկիզբէն ի վեր իսրայէլեան օդուժը տասնեակ անգամներ գրոհներ կ'իրականացնէր թիրախ ունենալով Սուրիոյ մէջ առկայ իրանեան կամ «Հըզպալլա»ի պատկանող ռազմավարական կէտեր ու այդ կերպ կը փորձէր խափանել Սուրիայէն դէպի Լիբանան ցամաքային ճանապարհով իրանեան զէնքերու փոխադրութեան գործընթացները եւ այդ հարուածներով իսրայէլեան բանակը բաւական ծանր հարուածներ կու տար Սուրիոյ բանակի տիրապետութեան տակ եղող զէնքի պահեստանոցներու կամ ռազմավարական զօրակայաններու:

 

Այս բոլորէն ետք սակայն այն ինչ, որ տեղի կ'ունենար անցեալ շաբաթավերջին կը խօսէր շրջանին մէջ ռազմական նոր դրութեան մը հաստատման մասին: Այն իմաստով, որ եթէ մինչեւ օրս իսրայէլեան ռմբաձիգներու սուրիական հողեր մուտք գործելը կը համարուէր «պտոյտ» այսօր արդէն իրավիճակը նոյնը չէ:

Իսրայէլացիք յայտնուած են բաւական բարդ դրութեան մէջ ու անոնց համար սկսած է գործել «տասը մտածէ եւ մէկ գործէ» կանոնը, որուն շնորհիւ ալ պիտի աշխատին զերծ մնալ իրենց օդուժին մասին առկայ առասպելային կարծրատիպերու քանդումէն:

Ինչքանով կը յաջողին իրենց ծրագիրներուն մէջ ու ինչ միջոցներով կը շարունակեն մնալ շրջանի «ամենազօրեղ» ուժը ցարդ յստակ չէ, սակայն երեւելի է, որ Թեհրան-Դամասկոս- Մոսկուա ձեւաւորուած դաշինքը սկսած է պահպանողական դիրքերէն անցնիլ դէպի յարձակողական քայլերու:

Իսկ այս բոլորէն ետք, որո՞ւն պարտաւոր են շնորհակալութիւն յայտնել արաբները յստակ է, անշուշտ եթէ մինչեւ երէկ տարբեր բաժանումներու ենթարկուած արաբական աշխարհի տէրերը համաձայնութեան գան եւ ընդունին, որ սուրիական երկինքին մէջ իսրայէլեան կործանիչին խոցումը դրական տինամիզմ մը պիտի հաղորդէ իրենց ողնաշարին:

 

Այլապէս կրնանք ականատես դառնալ ներ-արաբական բազմաթիւ նոր ճակատումներու, որոնց մէկ տեսակը ամէն օր կ'ընթանայ Եէմէնի մէջ:

 

 

 

 

Հատուկ «ՀԱՅ ՁԱՅՆ»ի 

Լրահոս
Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ