• USD 482.36
  • GBP 647.76
  • EUR 568.99
  • RUB 8.19
  • GEL 188.42
Դեկտեմբեր 16, 2017
Լրահոս, Մեր ձայնը
15.08.2017 | 19:30

Ռամկավարներու Ընծայած Ռազմաօդային Տորմիղը Առաջին Հանրապետութեան. Յակոբ Վարդիվառեան

Հայաստանի առաջին հանրապետութեան վարչապետ Խատիսեանի Ռամկավար կուսակցութեան Գահիրէ ակումբ այցելութեամբ յստակ էր որ ռամկավարները հակառակ Հայաստանի Հանրապետութեան իշխանութեան միահեծան իշխանութեան հանգամանքին, կ'ուզէին իրենց դրական ու ամբողջական ծառայութիւնը բերել մեր նորանկախ հանրապետութեան բանակին ու ժողովուրդին: Աւելի քան սկզբունքային պարտականութիւն սեպուած այդ կապակցութեամբ Երեւանի կառավարութեան հետ շփումներ հաստատած էին ռամկավարները եւ Դրամական Փոխառութեան հարցով ալ մասնակցութիւն բերած էին մասնաւորաբար Եգիպտոսի հայաշատ քաղաքներէն ներս:

Ռամկավարները արտասահմանի բոլոր երկիրներու մէջ երբ խստիւ կը քննադատէին այսպէս կոչուած ՙԴաշնակցական կառավարութեան՚ կուսակցականացած աղէտաբեր ընթացքը ու գործունէութիւնը, միւս կողմէ հայրենասիրական գերագոյն պարտականութեան դիմաց ամէն ջանք կը թափէին օգտակար ըլլալու Հայաստանին:

 

Եգիպտոսի Շրջանակին ռամկավարները ցոյց կու տան իրենց պարտաւորութիւնը. կը բանակցին ու կը յաջողին գնել Անգլիական կառավարութենէն (առաջին յայտարարութեան մէջ ապահովութեան նկատումներով չի յիշուիր Անգլիոյ անունը, այլ` մեծ տէրութիւն մը միայն) քսան զինուորական սաւառնակներ, օժտելու համար Հայաստանի բանակը առաջին օդային տորմիղով մը:

 

Ահա՛ պաշտօնական զեկոյցը Ռամկավար Օդային Տորմիղին մասին.

ՙԱյսօր, անհուն բերկրանքով կը ծանուցանենք եգիպտահայ հասարակութեան որ ամիսներէ ի վեր թափուած եւ լռին ու յարատեւ մեր ջանքերը յաջողութեամբ պսակուած են եւ այդ կարելիութիւնը փոխուած է իրականութեան, շնորհիւ Հայաստանի համակիր հզօր Տէրութեան մը անգնահատելի բարեացակամութեանը:

ՙԵգիպտահայութեան կը մնայ սակայն, եւ կ'իյնայ, ամբողջացնել այս մեծ նուիրատուութիւնը ստանձնելով դոյզն զոհողութեան բաժին մը, որ ոչինչ է բաղդատմամբ մեզի տրամադրուած մէն մի սաւառնակի իսկական արժէքին:

Ըստ որում, խորհրդապահութեան հասկնալի պատճառներով, չենք կրնար հրապարակաւ մանրամասնութիւններ տալ սաւառնակներու քանակին եւ

նուիրատուութեան պայմաններուն մասին, կը խնդրենք ամէն անոնցմէ որոնք կը փափաքին իրենց հայրենիքին նուիրել մէկ կամ մէկէ աւելի օդանաւեր, դիմել Եգիպտոսի Ռամկավար ակումբներուն ուղղակի կամ ՙԱրեւ՚ի հասցէով:

Ռամկավար օդային Տորմիղին իւրաքանչիւր միութիւնը պիտի կրէ նուիրատուին անունը եւ կամ իր կողմէ առաջարկուած ո՛եւէ վերտառութիւն£

Հայ Ռամկավար Կուսակցութեան Եգիպտոսի Կեդրոնական Ակումբ՚:

 

Առաջին իսկ առթիւ այս նպատակին համար մէյ մէկ սաւառնակ նուիրեցին` Լեւոն Մկրտիչեան, Երուանդ Կամսարական, Յովհաննէս Քարբերդեան, Յակոբ Փափազեան, Տիգրան Հաճընլեան եւ Յարութիւն Չայքեան:

Օդային Տորմիղի մը լուրը երբ պաշտօնապէս կը հաղորդուէր Փարիզ ապրող Աւետիս Ահարոնեանին, ան սառն անտարբերութեամբ կը վերաբերի կատարուած իրողութեան հետ. առանց շնորհակալութեան ու գնահատանքի խօսք ըսելով Եգիպտոսի ռամկավարներուն ցուցաբերած հայրենանուէր ու գնահատելի այս նախաձեռնութեան:

Մասեհեան խան դիտել կու տայ թէ Հայաստանի բանակը դժբախտաբար սաւառնորդներ չունի իր տրամադրութեան տակ օգտագործելու համար պատերազմի մը ընթացքին: Ռամկավարները կը դիմեն Ամերիկայի ու Իզմիրի Ռամկավար շրջանակներուն, որպէսզի երիտասարդ աշակերտներ վարժեցընեն եւ առ նուազն յիսուն վարպետ սաւառնորդ պատրաստեն յիշեալ քսան սաւառնակներուն համար, զորս Կուսակցութիւնը պիտի նուիրէր Հայկական բանակին:

 

Հազիւ Ռամկավար շրջանակները օտար սաւառնորդներ գտնելու եւ հայեր վարժեցնելու աշխատանքին հետամուտ էին, շուտով Հայաստանի Հանրապետութեան ճակատագիրը կը փոխուի. Թրքական արշաւանքէն յետոյ (1920), Հայաստան Խորհրդային Ռուսիոյ մէկ անկախ նահանգը կը դառնայ եւ Անգլիական իշխանութիւններ թոյլ չեն տար այլեւս որ սաւառնակները ղրկուին Հայաստան:

Մինչ այդ Դաշնակցութեան Եգիպտոսի պաշտօնաթերթ ՙՅուսաբեր՚ կը սկսի անուանարկել Ռամկավար Կուսակցութիւնը եւ կը ջանայ արդարացնել իր յայտարարութիւնը թէ սաւառնակներուն համար ժողովուրդէն հաւաքուած դրամները իր նպատակին չեն յատկացուած:

Առ այդ, ի տես այս տխուր զրպարտութիւններուն, Եգիպտոսի Ռամկավար Շրջանակը կարդալով դաշնակցականներու անուանարկութեանց իսկական շարժառիթը, որոնք մի՛շտ զանազան անուններով ժողովուրդէն հաւաքած ֆոնտերը ծածկել ուզած ու հաշիւ տուած չեն, Եգիպտոսի ՙԱրեւ՚ թերթին մէջ կը հրատարակէ վաւերաթուղթեր կապուած օդային տորմիղին հետ, ներառելով նիւթական հաշուեցուցակ մը:

 

Կ'արձանագրենք զայն արտատպելով ՙԱզգ-Պահակ՚ թերթի Սեպտեմբեր 30, 1922 համարէն:

ՙՄենք ճակատաբաց կը յայտարարենք թէ` ազգին կենսական շահերուն նուիրուած կուսակցութիւն մը որպիսին է մերինը` անընդունակ է զեղծումի, ու մեր հակառակորդները ի զուր մեր շարքերուն մէջ պիտի փնտռէին անհաւատարմական արարքներ հանդէպ ժողովուրդին:

ՙԳանք հիմա սաւառնակներուն: Անոնք ընդամէնը քսան հատ են եւ ընտրանօք զատուած են Անգլիական օդային տորմիղին լաւագոյն սաւառնակներուն մէջէն, հատը հարիւր եգիպտական ոսկիի, ընդամէնը երկու հազար ոսկի, ամբողջովին վճարուած մեր կողմէ Բանակի Գանձապետին:

ՙԻնչպէս մեր ընթերցողներուն յայտնի է` Ռամկավար Կուսակցութիւնը Անգլիական զինուորական իշխանութեանց հետ իր բանակցութիւնները սկսաւ 1920 Ապրիլին եւ վերջացուց նոյն տարւոյ Օգոստոսին: Այդ ժամանակամիջոցին մէջ Անգլիոյ Արտաքին Գործոց նախարարութիւնը գաղտնի քննութեան ձեռնարկած էր մեր Կուսակցութեան հետեւած քաղաքական ուղղութեան եւ անոր վարիչներուն բարոյականի մասին եւ իր ստացած յոյժ նպաստաւոր տեղեկութիւններուն վրայ` արտօնած էր սաւառնակներու վաճառումը մեր Կուսակցութեան:

 

ՙԱյս արտօնութիւնը հասածին պէս` մեր Կուսակցութիւնը աչքէ անցուց տրամադրելի սաւառնակները եւ համաձայնեցաւ իշխանութեանց հետ որ իրաւունք պիտի ունենար գնելու տասնէն մինչեւ հարիւր սաւառնակ, իր միջոցներուն ներած սահմանին մէջ, իւրաքանչիւր սաւառնակը հարիւր եգիպտական ոսկիի: Այս գործիքներուն մէջ կային որ մինչեւ երկու հազար ոսկի արժած էին անգլիական կառավարութեան, իսկ միջին հաշուով անոնցմէ ամէն մէկը կ'արժէր հազար ոսկի, այնպէս որ մեր գնած քսան սաւառնակները կ'արժէին նուազագոյն քսան հազար եգիպտական ոսկի, զոր անգլիական կառավարութիւնը մեր Կուսակցութեան կը ձգէր, երկու հազար ոսկիի: Մեր ընթերցողները կրնան ուրեմն երեւակայել թէ ի՜նչ թանկագին նուէր մըն էր որ կ'ըլլար մեր Կուսակցութեան ու մեզմով մեր սիրելի Հայաստանին:

ՙԱյս քսան սաւառնակներուն տասին դրամը վճարեցինք 1920 Հոկտեմբեր 5ին, իսկ միւս տասինը 1920 Նոյեմբեր 27ին:

ՙՈւ եթէ չի կրցինք զանոնք Հայաստան ղրկել` յանցանքը անշուշտ մերը չէ, այլ այն կուսակցութեան որ հայ ժողովուրդին ճակատագիրը դժբախտաբար իր ձեռքին մէջ ունէր եւ որուն յանձնապատասխան եւ ամենատխմար քաղաքականութեան շնորհիւ Թրքական արշաւանքը տեղի ունեցաւ 1920 Հոկտեմբերին վերջերը եւ Հայաստան սովիէթացաւ ամիս մը յետոյ: Յայտնի բան էր թէ Հայաստանի սովիէթացումէն յետոյ, անգլիական իշխանութիւնք չէին կրնար այլեւս թոյլատրել որ այդ սաւառնակները Խորհրդային Հայաստանին ղրկէինք, որոնց այլեւս պէտք ալ չունէր այս վերջինը:

ՙԱպա ուրեմն այն յոյժ գնահատելի ծառայութիւնը զոր մեր Կուսակցութիւնը կը փափաքէր մատուցանել Հայաստանի` չէզոքացուեցաւ դաշնակցական վարիչներու ապիկարութեամբ եւ քաղաքական անմարսելի սխալներովը:

 

ՙՀիմա մեր քսան սաւառնակները կը մնան Մուասքէր Ապուքիրի օդային ընդարձակ մարզարանը, իսկ անոնց մեքենաները Ապպասիէ մարզարանը:

ՙԿուսակցութիւնը շատոնց աշխատեցաւ սաւառնակները վերադարձնել կամ ծախել եւ անոնց փոխարժէքը Հայաստանի պէտքերուն յատկացնել, այս մասին նուիրատուներու համաձայնութիւնը ստանալէ վերջ, բայց չի յաջողեցաւ, վասնզի ասանկ ձեռնարկ մը հազարաւոր դժուարութիւններով շրջապատուած է: Մեր այս ջանքերը ապացուցանող վաւերաթուղթեր ունինք զորոնք ի հարկին պատրաստ ենք դնել մեր հասարակութեան տրամադրութեան տակ:

ՙՄենք ստորեւ կու տանք մանրամասնութիւնները այն արդարացուցիչ թուղթերուն, որոնցմէ կը հաստատուի թէ անգլիական իշխանութիւններէն գնած ենք քսան սաւառնակները եւ անոնց դրամը վճարած:

 

ՀԱՇՈՒԵՑՈՒՑԱԿ , 5 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ, 1920-Ի - Ապուքիրի Տէբօ, թիւ 986

Առ Հայ Սահմանադիր Ռամկավար Կուսակցութիւն

5 սաւառնակ A.W. առանց մեքենայի

5 սաւառնակ S.E. 5, առանց մեքենայի

Ընդամէնը 10 սաւառնակ (Դրամը գանձուած):

ՀԱՇՈՒԵՑՈՒՑԱԿ, 27 Նոյեմբեր, 1920-Ի -Ապուքիրի Տէբօ, թիւ 1172

5 սաւառնակ A.VV

5 սաւառնակ S.E.5

Ընդամէնը 10 սաւառնակ (Դրամը գանձուած):

ՀԱՇՈՒԵՑՈՒՑԱԿ 5 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ , 1920 -Ի - Ապպասիէի Տէբօ 987

5 հատ սաւառնակի Beardmore մեքենայ A.W. սաւառնակի յատուկ.

5 հատ սաւառնակի Hispano-Suiza մեքենայ, S.E.5 սաւառնակի յատուկ:

Ընդամէնը 10 հատ(Դրամը գանձուած):

ՀԱՇՈՒԵՑՈՒՑԱԿ 27 ՆՈՅԵՄԲԵՐ, 1920-Ի - Ապպասիէի Տէբօ 1172

10 հատ սաւառնակի Beardmore մեքենայ, A.W. սաւառնակի յատուկ.

5 հատ սաւառնակի Hispano-Suiza մեքենայ, S.E. 5 սաւառնակի յատուկ.

Ընդամէնը 10 հատ (Դրամը գանձուած):

Կը հրատարակենք նաեւ այստեղ ստացագիրներուն պատճէնները.

Գահիրէ, 23 Հոկտեմբեր 1920, թիւ 1004

Ստացայ Հայ Սահմանադրական Ռամկավար Կուսակցութենէն հազար եգիպտական ոսկի, տասը սաւառնակի փոխարէն

Գանձապետ` Է. Ս. Բաուէլ

Գահիրէ, 27 Նոյեմբեր 1920, թիւ 1261

Ստացայ Հայ Սահմ. Չամկ. Կուսակցութենէն հազար եգիպտ. Ոսկի, տասը սաւառնակի փոխարէն:

Գանձապետ` Է. Ս. Բաուէլ

ՙԲոլոր այս վաւերաթուղթերը կը դնենք հայ ժողովուրդի եւ մանաւանդ սաւառնակի նուիրատուներուն տրամադրութեան տակ, որոնց շարքին, չի մոռնամ ըսել, կը գտնուին նախ Հայ Սահմ. Ռամկավար Կուսակցութիւնը եւ յետոյ Կուսակցութեան աչքառու անդամները կարեւոր գումարներով: Նոյնը չեն կրնար պարծիլ, կարծենք, այլ կուսակցութիւններ իրենց հաւաքած դրամներուն համար՚:

Եթէ դէպքերու զարգացումը չփոխէր Հայաստանի ճակատագիրը, նման ռազմաօդային տորմիղի մը շնորհիւ Հայաստան պիտի կրնար աւելի ազդու կերպով պաշտպանել իր սահմանները` խուսափելով տարածքային զիջումներէ: Պէտք չէ մոռնալ որ այդ շրջանին թուրքերն ալ տակաւին կը գտնուէին շփոթվիճակի մէջ:


Յակոբ Վարդիվառեան

Նիւ Ճըրզի

Պայքար շաբաթաթերթ



    Լրահոս
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /
    01/12/2017
    ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ՕՐԱՑՈՒՅՑ