• USD 482.36
  • GBP 647.76
  • EUR 568.99
  • RUB 8.19
  • GEL 188.42
Դեկտեմբեր 17, 2017
Լրահոս
22.08.2017 | 15:19

Զօր. Անդրանիկ եւ Դաշնակցական Մամուլը Ազգային Հերոսի Մահուան 90-ամեակին առթիւ. Յակոբ Վարդիվառեան

Ահա՛ այսպէս վերաբերեցան դաշնակցականները Ազգային մեր հերոսին` Զօր. Անդրանիկի նկատմամբ իր մահուան առթիւ: Օգոստոս 31, 1927ին Գալիֆորնիոյ Չիկօ աւանին մէջ ան կ'աւանդէր իր հոգին հեռու Շապին Գարահիսարէն եւ Հայկական Լեռնաշխարհէն, ուր ան որպէս արծիւ սաւառնած էր քանի մը տասնամեակ տարիներ:

Դաշնակցութեան Յունաստանի ՙՆոր Օր՚ (Սեպտեմբեր 8, 1927ի 1207ի թուակիր) պաշտօնաթերթէն կ'արտատպենք հետեւեալ խմբագրականը:

Մեր տրամադրութեան տակ ունինք ուրիշ արխիւային նիւթեր եւս Անդրանիկի դէմ Դաշնակցութեան կատարած սեւացրէքեան աշխատանքին վերաբերող եւ հանրային կարծիքը պղտորող այլ նիւթեր:

Հասկնալի է որ, երբ Հայաստանի առաջին հանրապետութեան դարադարձի տօնակատարութեան այս օրերուն, Երեւանի կեդրոնական հրապարակին վրայ հայրենիքի թէ սփիւռքի ժողովուրդը կ'ուզէ միահամուռ կերպով, կանգնեցնել Զօր. Անդրանիկի արձանը, մինչ ՀՅԴ յառաջ կը քշէ Արամ Մանուկեանին անունը. կուսակցական դէմք մը որ կարելի չէ համեմատել Անդրանիկի կատարած հերոսական գործին հետ:

ԶՕՐ. ԱՆԴՐԱՆԻԿ



1917ին բարոյապէս մեռաւ ան, ոտնատակ ընելով այն արժէքները, որոնք իր մէջ մարդը եւ հայրենասէրը կը բնոյթագծէին:

Այսօր կը թաղենք անոր մարմինը, - մարդուն այն մասը, որ փոշիանալու եւ անհետ կորսուելու դատապարտուած է:

Մարդու մը հողեղէն կազմը չէ որ անոր դիրք ու համբաւ կու տայ ընկերութեան մէջ, այլ այդ հողեղէն կառուցուածքին մէջ պահուած բարոյական թաքուն հարստութիւնները, որոնցմէ առաւել կամ նուազ ՙքանակութեամբ՚ ունի ամէն մահկանացու:

Երանի անոր որ իր կեանքը կը յատկացնէ բարոյական հարստութիւններու շահագործման, յօգուտ ընկերութեան:

Բայց բաւական չէ բարոյական հարստութիւն ունենալը, պէտք է գիտնալ զայն արժէքաւորելը եւ ունենալ կարողութիւն ու միջոցը զայն ծառայեցնելու բարձր նպատակներու:


Զօր. Անդրանիկ ունէր թէ ՙհարստութիւն՚ եւ թէ միջոց. իրեն կը պակսէր սակայն գիտակցութիւնը: Իր ՙհարստութիւնը՚ արժէքի վերածելու համար, ան պէտք ունէր միշտ արտաքին օժանդակութեան եւ այդ օժանդակութիւնը չպակսեցաւ իրեն կեանքին մէջ:

Դեռ համեստ զինուոր, կրթուած ու մարզուած Դաշնակցութեան գաղափարներով, շուտով կը տիրանայ համբաւի: Անոր քաջագործութիւնները կը տարածուին մինչեւ ամենամութ եւ տիեզերքէն կտրուած աւանները հայ աշխարհին: Ժողովրդական երգիչները կը փութան բանահիւսել անոր դէմքը: Անդրանիկը կը դառնայ ՙքաջ՚, առասպելական կերպարանք կը ստանան անոր գործերուն պատմութիւնները:

Դաշնակցութիւնը, որ համբաւներ եւ տաճարներ կերտելու մէջ այնքան ժլատ է, շռայլ գտնուեցաւ Անդրանիկի հանդէպ, անոր համեստութիւնը վիրաւորելու աստիճան:

Դաշնակցական գրիչը անոր չըրած հերոսութիւնները անոր վերագրեց. դաշնակցական ճառախօսը աստուածացուց անոր քաջութիւնը, յանդգնութիւնը եւ թշնամիին վրայ անոր ունեցած ազդեցութիւնը մեծ ու անիրական չափերու հասցուց:

Հասկնալի է թէ ինչո՞ւ այսպէս եղաւ:


Ժողովուրդներու կեանքին մէջ շրջաններ կան, երբ հաւաքականութենէ աւելի անհատներ դեր կը կատարեն: Անդրանիկի գործած օրերուն ֆէտիշները այսօրուան չափ վնասակար չէին: Ընդհանուրին շահին համար, մէկին աստուածացուիլը, յանցանք չէր նկատուեր երկոտասնեակ տարիներ առաջ:

Դաշնակցութեան ղեկավարները չէին կրնար չնախատեսել յօգուտ հայութեան, բայց ի վնաս կուսակցութեան պատրաստուող խմորը:

Գերազանցապէս հայրենանուէր եւ ժողովուրդին համար ապրող կուսակցութիւն, Դաշնակցութիւնը առաջինին զոհեց երկրորդը`

Անդրանիկ հռչակուեցաւ ազգային հերոս: Երբոր տիրացաւ այդ հռչակին, ան քիչ դաշնակցական էր արդէն: Քիչ դաշնակցական ըլլալը, քիչ հայ ըլլալուն հաւասար էր: Եւ Անդրանիկ, ժամանակի ընթացքին, կորսնցուց նաեւ իր հայու յատկանիշները, քանի որ կորսնցուցած էր հայութեան ծառայելու ու իր անձը անոր շահերուն ստորադասելու առաքինութիւնը:


Անոր մէջ առաքինութիւն եւ բարոյական հարստութիւնը հում նիւթեր էին, որոնց մասին գաղափար անգամ չունէր ինք: Դաշնակցութիւնը օգտագործեց, լոյսին հանեց այդ արժէքները:

Ու երբ դժբախտ օր մը, իրեն յենարան դարձած ուժին վրայ թքնելու չափ ամբարտաւան եղաւ ան, րոպէի մը մէջ վերածուեցաւ այն ածուխին, որ իր մէջ ադամանդի անտեսանելի փշուրներ պարունակելով հանդերձ, կը մնայ խոնաւ ու մգլոտած անկիւններուն մէջ. կամ հողի շերտերու տակ, լքուած ճարտար եւ գիտութեամբ մարզուած ձեռքերէ:

Արդ, Դաշնակցութեան Ամերիկայի թերթերուն` ՙՀայրենիք՚ին ու ՙԱսպարէզ՚ին այսօրուան յարգելի խմբագիրներուն եւ մերօրեայ ՀՅԴի վարիչներուն կը մնայ Ազգային Հերոսին մահուընէ 90 տարիներ ետք, բացատրելու թէ ի՞նչ է արժէքն ու նպատակը` Անդրանիկին, Դաշնակցական ՙՆոր Օր՚ի համեմատ, այդ ՙբարոյապէս մեռած՚, ՙՀայութեան յատկանիշները կորուսած՚ եւ ՙրոպէի մը մէջ ածուխի վերածուած՚ մարդուն դագաղին վրայ, իրենց երկոտասներորդ ժամուն արտայայտած սուգին ու ցաւակցութեան:

Արդեօք, երբ ներքնապէս այսպէս կը խորհին, քանի որ այս խնդրին մէջ Դաշնակցութեան անկեղծ արտայայտիչը ապահովաբար Աթէնքի ՙՆոր Օր՚ն է եւ ոչ թէ անցեալ դարու սկիզբի Պոստոնի ՙՀայրենիք՚ը, կամ Ֆրէզնոյի ՙԱսպարէզ՚ը:

Ու այս օրերուն հաւանաբար լուռ կ'ուզեն մնալ ու չվրդովեցնել հանգիստը, Ազգին ողբացեալ Հերոսին, որուն մարմինը ... վերջապէս հանգչեցաւ Եռաբլուրին վրայ:

Շատ բան կայ գրելիք Անդրանիկի մասին:

Աւելի՛ քան` վստահաբար ... Արամ Մանուկեանին:


Նիւ Ճըրզի, Յակոբ Վարդիվառեան

 

«Պայքար» շաբաթաթերթ



    Լրահոս
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /
    01/12/2017
    ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ՕՐԱՑՈՒՅՑ