• USD 480.62
  • GBP 625.72
  • EUR 560.16
  • RUB 7.58
  • GEL 196.33
Հուլիս 22, 2018
Ազգի պահողը լեզուն ա ու հավատը

Մեկ ազգի պահողը, իրար հետ միացնողը լեզուն ա ու հավատը: Լեզուդ փոխի´ր, հավատդ ուրացի´ր, էլ ընչո՞վ կարես ասիլ, թե որ ազգիցն ես: Էն վայրի ազգերն էլ իրանց սոպռ (կոպիտ) լեզուն աշխարհքի հետ չեն փոխիլ:

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ԱԲՈՎՅԱՆ

Գլխավոր լուր, Հոդվածներ, Լրահոս, Մեր ձայնը, Խմբագրական
18.12.2017 | 11:20

Ուրախութեան արցունքներ նահանջի ճանապարհին վրայ

Իմ սիրելի ընթերցող, նպատակ չունիմ քեզ յուսախաբ ընելու երբեք, քաւ լիցի, սակայն երբ պահ մը կը նայիմ շուրջս, դիտելու համար այսօրուան հայկական կեանքը՝ գրեթէ բոլոր հայագաղութներէ ներս, հոն տիրող ոչ յուսալքիչ երեւոյթներն ու կացութիւնները զիս չափազանց կը մտահոգեն որպէս հայ մարդ ու հայ գրող, եւ ակամայ կը տարուիմ մտածելու, թէ այս խաժամուժին մէջ ո՞ւր կ'երթանք մենք՝ որպէս համայնք ու ժողովուրդ:

Սփիւռքահայ իրականութեան մէջ, երբ հարիւր տարի շարունակ մեր պապերը յոգնեցան, տքնեցան եւ գերագոյն ճիգով մը դարձան գաղութ ու համայնք, քար քարի վրայ դնելով կերտեցին միութիւն ու հաւաքականութիւն, ապա կառուցեցին եկեղեցի ու դպրոց, շինեցին ակումբ ու դարմանատուն եւ հաստատեցին մանաւանդ մամուլ՝ զարգացնելով միաժամանակ արուեստ ու մշակոյթ, կը խորհէինք, թէ ամէն ինչ բնական է եւ ամէն ինչ վարդագոյն: Սակայն այսօր հարիւր տարի ետք այդ թուականէն, մեծ մտահոգութեամբ ու ափսոսանքով կը փնտռենք մեզ երէկին շաղկապող երբեմնի օրերուն աւանդական համն ու հոտը.. որոնք յօդս ցնդած են:

Պահ մը կը մտածեմ, ո՞ւր մնացին երէկուան խանդավառ կիրակիներն ու երեկոները երբ հայկական թաղերու մէջ հայերէն երգի ձայներ հաճոյքով կը խլացնէին մեր ականջները, եկեղեցիներ կը յորդէին հաւատացեալներով, ակումբներ կը մրցէին իրարու հետ՝ կազմակերպելով դասախօսական երեկոներ, ընտանեկան խրախճանքներ եւ երիտասարդական հաւաքներ..: Ո՞ւր մնացին նաեւ գարնանային դաշտահանդէսները, պարտիզագնացութիւնները եւ հայաշունչ ու խանդավառ հարսանիքներ:

Այսօր, այդ բոլորը դառնալէ ետք արդէն կատարեալ անցեալ, պահ մը մոռցած առօրեայ հոգ ու տաղտուկ, պարտաւորութիւն ու պարտականութիւն, մտովի գացի ետ, մշուշներու ետեւ մնացած օրերու յիշատակներուն, ուր կար բարի դրացնութիւն, անկեղծութիւն, սէր ու պարզութիւն: Նոյնիսկ, կար ժամանակ, երբ հայկական այդ հնամաշ ու մտերմիկ նեղլիկ թաղերու մէջ դպրոցական երեխաներ համեստ պայուսակներ շալկած կը սուրային դէպի թաղերու մէջ գտնուող ոչ փարթամ հայկական վարժարանները, իրենց շուրթերուն վրայ հայերէն քաղցրահունչ երգեր՝

«Մենք մանուկներ հայոց ազգին,

Ծագող լոյսին հետ առտուան,

Միշտ կենսուրախ եւ ժպտագին,

Կ'երթանք դպրոց շարան-շարան..»:

Սիրելի ընթերցող, ես ալ, դուն ալ, մէկն էինք այդ հարիւրաւորներէն, երբ ուրախ զուարթ կը յաճախէինք հայկական վարժարան, երբեմն նոյնիսկ կէս անօթի փորով... անցնելով ցեխոտ փողոցներէն, բայց միշտ հաստատ ու ամուր քայլերով, տիրանալու համար մեր լեզուին, մեր աղուոր հայերէնին, զոր կը պաշտէինք...:

Այսօր, ցաւօք սրտի տեսնելու համար առօրեան, գուշակութեան կամ սուրճի բաժակի մէջ նայելու կարիք չկայ... պատկերը մխիթարական չէ երբեք, այլ՝ մտահոգիչ, որքան ալ մարդիկ փորձեն «զուարթ» պատկերացում տալ անոր: Այսօր, երբ կը հետեւիմ մեր առօրեային, ակամայ անհոգութիւն եւ անտարբերութիւն ապրող մեր հայրենակիցներուն, անորոշութեան մատնուած մեր ժողովուրդի բեկորներուն, ստիպուած հարց կու տամ ինքզինքիս. Ո՞ւր կ'երթանք արդեօք հայեր, ո՞ւր..: Հայ կեանքն ու հրապարակը ողողած ազգակործան քամիներն ու փոթորիկները մինչեւ ո՞ւր կրնան տանիլ մեզ:

Հարիւր տարի շարունակ ապրեցանք որպէս գաղթական հայեր, վտարանդի հայեր, սփի՜ւռք... եւ բնականաբար գաղթաշխարհի մէջ ունեցանք տաք ու պաղ օրեր, ուրախ ու տխուր պահեր ալ անշուշտ, եւ մերթ ընդ մերթ, այս մակընթացութեան մէջ ապրեցանք տեղատուութիւն՝ երբ Միջին Արեւելքի որոշ երկիրներէն ներս մեր համայնքները ենթարկուեցան բոլորին պարտադրուած ճակատագրի անողոք խաղին, ուր ունեցանք ցաւալիօրէն նախ հոգիի ապա ինչքի կորուստներ: Եւ սակայն, հակառակ տիրող պայմաններուն, կամակորութեամբ դիմադրեցինք կեանքի շառաչուն ապտակներուն ու ձեւով մը կրցանք մնալ ոտքի՝ ոգի ի բռին պահելով ազգային կառոյցներ՝ շարունակելով ապրիլ մեզի աւանդուած կեանքը:

Այսօր սակայն, շահելէ ետք հարուստ փորձառութիւն բոլոր անցուդարձերէն ետք, մեր կամքէն անկախ, երբ Միջին Արեւելքի տարածքէն վերջնականօրէն չէ հեռացած արաբական երկիրները հրկիզած ամեհի հրդեհն ու անոր տակաւին ճարճատող բոցը, դժբախտաբար, անծանօթ ձեռքեր, մեկնած իրենց շահերէն տակաւին կը շարունակեն պղտորել այդ երկիրներու երբեմնի խաղաղ երկնակամարները՝ կուտակելով գորշ-գործ կասկածելի ամպեր, այրելով չորն ու թացը:

Կարծես տրուած հարուածները բաւարար չըլլային զորս ապրեցան բազմահազարներ, դառնալէ ետք տնանկ, անօթեւան ու գաղթական, ժամանակէ մը ի վեր փոքր ազգերուն ու ժողովուրդներուն սպառնացող համաշխարհայնացման քամի կոչուող հրէշը, կարծես քաջալերուած մթնոլորտի ընձեռած տրամադրութենէն, այսօրերուն աւելի ուժգնօրէն սկսած է թակել հայկական տուն ու պատուհան, սպառնալով մեր դպրոցներուն, միութիւններուն եւ եկեղեցիներուն, որուն առաջքը առնելու համար ազգովին կը շարունակենք դիմադրել, պատնէշուելով շատ յաճախ՝ պահելու համար լեզու, մշակոյթ եւ մանաւանդ ինքնութի՜ւն, կուլ չերթալու համար սպառնացող վտանգներուն: Սակայն, մինչեւ ե՞րբ..: Մինչեւ ե՞րբ պիտի կարողանանք դիմադրել ու չյանձնուիլ ստոր քամիի կամքին, երբ հողը սկսած է շարժիլ մեր ոտքերուն տակէն, երբ նամանաւանդ չորս կողմ կը տիրէ տնտեսական ահաւոր տագնապ, դժբախտութեան մատնելով մեծահասակ ու փոքրահասակ՝ անգործութեան պատճառով չորցնելով անոնց ապրուստն ու օրապահիկը, նեղ կացութեան մատնելով ընտանիքի հայրերն, ու մայրերըը, առանց խնայելու կոծ ու արցունք:

Այսօր, մեր կամքէն բոլորովին անկախ, որքան ալ փորձենք չընդունիլ, յստակ է, որ հայագաղութներէ ներս տիրող տագնապներուն առընթեր, ուր կայ կատարեալ անորոշութիւն, մերթ անհոգութիւն ու անսահման անտարբերութիւն, զարմանալիօրէն այս բոլորի հետ միասին կամաց-կամաց կը նահանջէ մեր ոսկեղնիկը... մեր սիրելի արեւմտահայերէնը... եւ հայերէնախօսութիւնը օրէ օր կը նուազի՜... մանաւանդ նոր սերունդի մօտ. իսկ անդին, ցաւով կը նկատենք, որ ետեւ ետեւի կը փակուին հայկական վարժարաններ՝ հայ ուսանողի եւ հայ ուսուցիչի պակասէն..: Հայկական ակումբներ ակամայ կը դատարկուին, կ'ամայանան..: Հայ տպագիր մամուլը կը կաղայ, ուր այլեւս հրապարակի վրայ չկան թղթակիցներ, հրապարակագիրներ, խմբագիրներ, նոյնիսկ ընթերցողներ..: Օտար ամուսնութիւններ (երբեմն դատապարտելի եւ նոյնիսկ անընդունելի՝ ազգային ու կրօնական իմաստով), յաճախ տարօրինակօրէն կը գերազանցեն հայկական հարսանիքները, եւ առաւելաբար տիրող տնտեսական տագնապներուն պատճառով ալ կը շատնան ամուսնալուծումներ, որոնց արդիւնքով կը վտանգուին ապագայ հայ ընտանիքները եւ ընտանեկան սիւնը կը դառնայ կիսափուլ: Ալ ինչպէ՞ս խօսինք բազմազաւակութեան մասին, կամ... ակնկալուած հայապահպանութեան մասին, երբ սիրտեր կ'արիւնին օր ցերեկով:

Իսկ այս բոլորէն ետք ակամայ մենք մեզի հարց կու տանք. Ո՞ւր է մեր ազգային հաւաքական հեռանկարը, թիրախը, կիզակէտը, երբ սկսած ենք ազգովին նահանջել սփիւռքահայ տիրող տխուր պայմաններու մէջ: Այս ընթացքով ո՞ւր պիտի հասնինք արդեօք: Մինչեւ ե՞րբ պիտի շարժինք նոյն հին ռազմավարութեամբ, երբ մեր շուրջ գոյութիւն ունեցող պայմանները կը սպառնան մեր գոյատեւման իսկ, երբ գաղութներ վաղուց կորսնցուցած են իրենց նախկին բարգաւաճ անցեալի օրերը: Մօտաւոր հորիզոնի վրայ ո՞ւր են մեր կառչելիք յոյսն ու լոյսը, ի՞նչ բանի պիտի ապաւինինք..:

Հոս, արդէն յստակ գաղափար մը կազմելէ ետք տիրող իրավիճակին, հարկադրուած ենք սթափիլ, խոկալ ու դառնալ պահ մը աւելի շրջահայեաց ու զգօն՝ աւելի քան երբեք: Գիտենք, տիրող յուսախաբութեան մէջ վտարանդի դարձած հայաբեկորներ ակամայ կը դիմեն Արեւմուտք... ապրելու համար խաղաղ պայմաններու մէջ եւ ունենալու համար արժանապատիւ կեանք.... բայց, Կարաւաններու դէպի Արեւմուտք ուղղութիւնը երբեք ու երբեք տրամաբանական ու վերջնական բարւօք լուծում մը չէ մեր ինքնութեան գոյատեւման համար... քանի որ սպիտակ ջարդը Արեւմուտքի մէջ աւելի շատ ու շուտ կուլ կու տայ նորահաս սերունդները, եւ առաջին հերթին օտարացման զոհ կ'երթայ մեր լեզուն, որ արդէն սկսած է վտանգուիլ՝ ազգային զգացումէ եւ ինքնութենէ առաջ: Չփորձուինք իրար խաբել, Միացեալ Նահանգներ, Գանատա, Եւրոպա կամ Աւստրալիա թերեւս գրկաբաց ընդունին մեր բեկորները... սակայն ցաւը ցաւ ըլլալէ չի դադրիր, կը մղկտայ մեր վէրքը եւ օրէ օր այդ վէրքը աւելի ու աւելի պիտի արիւնի..:

Տեսնելէ եւ մօտէն առնչուելէ ետք այսօրուան սփիւռքահայ կեանքի նահանջող պայմաններուն, երբ Միջին Արեւելքէ ներս կիսով մը մարեցան երբեմնի խանդավառ հայահոծ գաղութներէն Հալէպը, Պաղտատը, Դամասկոսը կամ Պասրան (այս բոլորէն առաջ Պէյրութը անշուշտ..), հարկաւոր է դառնալ աչալուրջ, գիտակից ու երեւոյթները ճիշդ գնահատող: Ապագան անորոշ է բոլորին պարագային եւ մտահոգիչ: Ժամանակն է, որ սփիւռքահայ հոգեւոր դասն ու ղեկավարները ճիշդ գնահատական տան տիրող իրավիճակին եւ ջանան ճիշդ ուղղութիւն տալ հայագաղութներուն: Կարելի չէ անհոգութեան մատնել զանգուածները եւ դառնալ անտարբերներ:

Սիրելի ընթերցող, այսօր, բոլորիս համար տեսանելի ու շօշափելի մէկ իրականութիւն կայ, որ կրնայ փրկարար դեր կատարել գաղութներու ապագայի մտածելակերպին մէջ: Այսօր, միայն ու միայն Հայաստանն է որ կրնայ փրկարար դեր կատարել որպէսզի շփոթահար հայ բեկորներ վերջնականօրէն դիրքորոշուին եւ վերջ տան ապրուող տխուր մղձաւանջին, առանց դիմելու հաւաքական ներգաղթի կամ հայրենադարձութեան, գէթ մասնակի եւ առաջին հերթին Սուրիոյ եւ Իրաքի մէջ նեղ կացութեան մէջ գտնուող հայրենակիցները տեղափոխելով Հայաստան: Սակայն, նախապէս կատարուած փորձը նկատի առած, հարկ է զգուշութիւն, որպէսզի չիյնանք նախկին սխալներուն ու թերութեանց մէջ: Հոս, մեծ դեր վերապահուած է Սփիւռքահայ ունեւոր խաւին, որպէսզի շարժի ճիշդ ժամանակին, որպէսզի Հայրենիքէն ներս ունենանք թիւ, քանակ եւ ինչո՞ւ չէ՝ որակ... որուն համար հարկաւոր է նուիրուածութիւն, զոհողութիւն եւ արի կեցուածք: Առաջին հերթին հարկաւոր է բնակարանաշինութիւն, արագ եւ նպատակայարմար բնակարաններ... եւ անմիջապէս անկէ ետք՝ գործ, այսինքն, նոր ներդրումներ, նոր գործարաններ:

Ուրախ ենք եւ հպարտ, որ Հայրենի պետութիւնը, գլխաւորութեամբ Հայաստանի վարչապետ Կարէն Կարապետեանի, այս ուղղութեամբ լծուած է տրամաբանական լուրջ աշխատանքի, թէ՛ բնակարանաշինութեան եւ թէ՛ աշխատանքային ոլորտներէն ներս, հիմնելու համար նոր գործարաններ, որպէսզի ապահովեն աշխատանք՝ բազմահազար հայրենակիցներու, մանաւանդ երիտասարդ հայրենակիցներու եւ անոնց ընտանիքներուն: Սակայն, միայն Հայրենի պետութեան ջանքերով չեն կրնար լուծուիլ նման հսկայ ծրագիրներ: Այսօր շատ բան կ'ակնկալուի ութը միլիոննոց սփիւռքէն, որ պէտք է խաղայ մեծ ու հիմնական դեր: Ներկայիս, ակնդէտ կը սպասենք Սփիւռքի մեծահարուստ հայերուն կեցուածքը, յուսալով, որ ժամանակն է շարժելու՝ փրկելու համար հազարաւոր ու տասհազարաւոր հայերու ճակատագիրը, որպէսզի անոնք չյանձնուին սպիտակ ջարդի ճիրաններուն:

Ներկայիս, կը գտնուինք 2018 տարուան սեմին, սպասելով Նոր Տարուան բերելիք անակնկալներուն: Մեզի, հայերուս համար ամենամեծ նուէրը Կարաւաններուն ուղղութիւնն է դէպի Արարատեան երկիր, որպէսզի գրկուինք հայրենիքի հետ, տխրութեան արցունքներուն փոխարէն որպէսզի մեր արտեւանունքներէն ոչ թէ կաթկթին, այլ յորդահոս վազեն ուրախութեան արցունքներ... եւ բաժակներ բարձրանան հայութեան ու Հայաստանի կենացը..: Հաւատա՞նք... այո՛... «Կամենալը՝ կարենալ է..»: Պիտի կամինք, եթէ կը հաւատանք մեր ժողովուրդի յաւերժութեան գաղափարին:

 

 

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ, Պէյրութ

Պայքար շաբաթաթերթ, դրոշակակիր պաշտոնաթերթ Ռամկավար Ազատական կուսակցության


    Լրահոս
    Հայ եկեղեցի, ՌԱԿ
    Ժամանակն է համազգային զգօնութեան. ՌԱԿ հայտարարութիւնը եկեղեցւոյ տագնապի շուրջ
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /