• USD 480.62
  • GBP 625.72
  • EUR 560.16
  • RUB 7.58
  • GEL 196.33
Հուլիս 22, 2018
Ազգի պահողը լեզուն ա ու հավատը

Մեկ ազգի պահողը, իրար հետ միացնողը լեզուն ա ու հավատը: Լեզուդ փոխի´ր, հավատդ ուրացի´ր, էլ ընչո՞վ կարես ասիլ, թե որ ազգիցն ես: Էն վայրի ազգերն էլ իրանց սոպռ (կոպիտ) լեզուն աշխարհքի հետ չեն փոխիլ:

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ԱԲՈՎՅԱՆ

Լրահոս, Մեր ձայնը, Խմբագրական
26.12.2017 | 11:14

Տարեփակի խորհրդածութիւններ

Ժամանակը կ'անցնի եւ միեւնոյն հարցերը կը մնան առանց հանգուցալուծման: Ահաւասիկ տարի մը եւս կը հասնի իր վախճանին, եւ Հայաստան կը շարունակէ տապլտկիլ ու տապկուիլ միեւնոյն հարցերով եւ սփիւռքն ալ իր հերթին կը շարունակէ իր կեանքը անորոշութեան մէջ:

Հայաստանի գլխաւոր խնդիրը կը շարունակէ մնալ հայրենաթափումը. Կ'երթան խումբ առ խումբ. կ'երթան՝ անվերադարձ: Կարծէք Հայաստանը վերածուած է Թումանեանի «Աղաւնու վանք»ին, ուրկէ կը գաղթեն հայերը եւ մենք կը զարմանանք դեռ որ հայեր կան տակաւին Հայաստանի մէջ՝ կիսաքաղձ եւ անտուն, հայեր՝ յղբացած եւ լեցուն: Այս բոլորին պատճառը կը բեռցուի Արցախի պատերազմական վիճակի ուսին, որ իր հերթին կը ստեղծէ անորոշութիւն եւ անյուսութիւն:

Մէկ կողմէ Հայաստանի քաղաքացիներ կը մեկնին ու կը մեռնին, միւս կողմէ ծնելիութեան թափը նուազած է անյուսօրէն մինչ Հայաստանի նախագահը լաւատեսօրէն կը յայտարարէ թէ 2040 թուին երկրի բնակչութեան թիւը պիտի բարձրանայ չորս միլիոնի, առանց ժողովուրդին առջեւ բանաձեւած ըլլալու իրապաշտ եւ յուսադրիչ հեռանկար մը:

Վերջերս Երեւանի «Ազգ» թերթը սարքեց կլոր սեղան մը՝ Մեծ Հայրենադարձութեան 70ամեակը քննելու: Իսկապէս, հետաքրքրական նիւթ, որ գուցէ ոմանց ալ զարմանք պատճառած ըլլայ. ի՜նչ ներգաղթ՝ երբ արտագաղթը Հայաստանը կը պարպէ. այսուհանդերձ ուսանելի դասեր քաղուած են մասնագիտական ներկայացումներէն ու հարցադրումներէն. օրինակ. հարց տրուած է գլխաւոր դասախօսին՝ Արման Եղիազարեանին թէ որքանով իրապաշտ է նախագահին խոստումը՝ տուեալ պայմաններուն ներքեւ. զարմանալիօրէն մասնագէտը դրական պատասխան տուած է ծրագրի գիտական կարելիութեան մասին, սակայն որոշ նախապայմաններով, որոնցմէ գլխաւորը տնտեսութեան բարելաւումն է որ հնարաւորութիւն ստեղծէ նոր ընտանիքներու կազմութեան եւ ծնելիութեան թափի արագացման:

Դեռ Հայաստանի մէջ չգտնուեցաւ մեծահարուստ մը որ կարենար հետեւիլ հանգուցեալ բարերար Լեւոն Հայրապետեանին, որ Արցախի մէջ հազարաւոր հայ զոյգերու պատեհութիւնը ստեղծեց նոր ընտանիքներ կազմելու. ան նոյնիսկ երաշխաւորեց այդ ընտանիքներու նորածին երախաներուն ծախսերը: Չկա՞յ Հայաստանի մէջ օլիկարխ մը որ կարենայ նոյնը ընել այնտեղ: Կամ եթէ չկան՝ գոնէ կառավարութիւնը ինք դիմէ նման ծրագրի մը, ի հարկին պարտադրելով որ Ռոպէր Քոչարեանին նման արագ պարարտացողներ մասնակցին այդ ծրագրին:

Գալով Արցախի հիմնախնդրին՝ անոր շուրջ քաղաքական տուեալները կը մնան միեւնոյնը: Թուրք իշխանութեանց խորհուրդով՝ Ատրպէյճան կը շարունակէ զինարշաւը՝ հիւծելու համար Հայաստանը տնտեսապէս, եւ շարունակելու ճօճել պատերազմի վտանգը՝ համոզելու համար Հայաստանի բնակիչները որ իրենց զաւակներուն համար հեռանկար չկայ այդ երկրին մէջ:

Արցախի թնճուկին երկարացման նախանշանները կարելի է տեսնել կարգ մը զարգացումներու մէջ եւս. առաջինը այն որ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարները կը հանդիպին աշխարհի տարբեր մայրաքաղաքներուն մէջ, միայն ջուրը ծեծելու, որովհետեւ խնդրին լուծումը անոնցմէ վեր այժերու ձեռքին է:

Ուրիշ նախանշան մըն ալ այն է որ Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարը Վիգէն Սարգսեան Գանատա եւ Ամերիկա կատարած վերջին այցելութեան ընթացքին յայտարարած է որ պաշտպանութեան նախարարութիւնը նախաձեռնած է բանակի արդիականացման եօթ տարուան ծրագրի մը, ինչ որ մէկ կողմէ երաշխաւորութիւն կու տայ երկրի բնակչութեան ապահովութեան, բայց միւս կողմէ ալ պարզելով որ այս զինարշաւը կրնայ տեւել եօթ տարիներ, եւ՝ աւելի:

Խնդրի լուծման հեռանկարները աւելի եւս կ'աղօտին՝ երբ կը դիտենք Կովկասեան շրջանի քաղաքական նոր զարգացումները, որոնք յաճախ կը թարգմանուին տնտեսական ծրագիրներու որոնցմէ դուրս կը մնայ Հայաստանը:

Վերջին շրջանի ռուս-թրքական մերձեցումը ամբողջովին Հայաստանի հաշւոյն է: Ռուսաստան եւ Թուրքիա հասարակաց գետին գտան Սուրիոյ մէջ՝ ամրապնդելով իրենց քաղաքական գործակցութիւնը: Միւս կողմէ Թուրքիա դուրս ձգուելով արաբական աշխարհէն սկսաւ աւելի մերձենալ Իրանին եւ միասնաբար տնտեսական ծրագիրներ մշակելով ու ներառելով Ատրպէյճանը: Որքան ալ Իրան եւ Ատրպէյճան քաղաքական հակասութիւններ ունենան՝ Իրանի միջազգային շուկայէն դուրս մնալը պիտի կարեւորէ անոր տնտեսական զօրացումը կովկասեան ծիրէն ներս. եւ որքան ալ Թեհրան բարենպաստ դիրք ունենայ Արցախի հարցով, պիտի չկրնայ այնքան առաջ երթալ՝ իր տնտեսական շահերը զոհելու ի հաշիւ Հայաստանի:

Կազի եւ քարիւղի խողովակները եկան ու անցան Հայաստանի սահմաններէն դուրս: Թիֆլիս-Պաքու-Կարս երկաթուղագիծը եւս շրջանցեց Հայաստանը՝ գործօն մասնակցութեամբը Վրաստանի. վերջին յոյսը կը մնար Հայաստանը դարձնել մէկ օծակը հիւսիս-հարաւ երկաթուղագծին, որ պարզուեցաւ որ կը ծրագրէ դարձեալ շրջանցել Հայաստանը: Նախագահ Էրտողան բարձրաձայնեց արդէն թէ այդ շրջանցումները դիտումնաւոր կերպով կը կատարուին, որպէսզի Հայաստան դուրս մնայ շրջանի տնտեսական զարգացումէն:

Թուրքիա-Իրան մերձեցման ազդակներէն մէկն ալ քիւրտերու հարցն է, որուն նկատմամբ միեւնոյն քաղաքականութիւնը ունին երկու երկիրները:

Կարելի չէ մեղադրել Հայաստանի պետութիւնը որ կրաւորականութեամբ նպաստած է երկրի մեկուսացման. ընդհակառակը, Հայաստանի իշխանութիւնները իրենց տարողութենէն ու կարողութենէն վեր նախաձեռնութիւններու մէջ մտած են: Նախ ֆրանքոֆոնիի նախաձեռնութիւնը ստանձնելը Հայաստանը կը դարձնէ իբրեւ ֆրանսախօս երկիրներու ուշադրութեան կեդրոն: Ապա, յաջողապէս ներգրաւուիլը Եւրոպական Միութենէն ներս, առանց մեծ ալիքներ յառաջացնելու Մոսկուայի մէջ, բաւական յաջող դիւանագիտութեան գործադրութեան նշաններ են. մանաւանդ՝ ՆԱԹՕի գերագոյն հրամանատարութեան մեծ վարկ շահիլը:

Յետոյ Հայաստանը կրցաւ ճակատային կերպով դիմակայել Թուրքիան փրոթոգոլներու հարցով, նախ՝ նախագահական մակարդակով ՄԱԿի բեմէն, ապա, նաեւ, արտաքին գործոց նախարարութեան մակարդակով:

Ամբողջ տարուան ընթացքին Հայաստան քաղաքական եռուզեռի կեդրոն դարձաւ այցելութեամբը բազմաթիւ բարձրաստիճան դիւանագէտներու՝ ասիական ցամաքամասէն, արաբական երկիրներէն, Եւրոպայէն եւ Ամերիկաներէն: Այս բոլորը յուսատու հեռանկարներ կը պարզեն, սակայն անմիջական հարցեր չեն լուծեր. չեն ապահովեր որ վաղը Կիւմրիի տամիկներու բնակիչները անմիջապէս տուն ունենան, Երեւանի աղբակայաններուն մէջ հաց փնտրողները անմիջապէս մաքուր սնունդ ունենան եւ կամ գաղթելու պատրաստուող ընտանիքը պահ մը վար դնէ իր ճամբորդական պայուսակները:

Իսկ Հայաստանի ներքին քաղաքականութիւնը կը շարունակուի նոյն եղանակով: Ընտանեկան համերաշխութեան սատարող օրէնքները ընդունուեցան կռիւով, որովհետեւ, կ'երեւի դեռ ցանկութիւն կայ կարգ մը ամուսիններու մօտ իրենց կիները ծեծելու եւ կարգ մը կիներու մօտ ալ՝ համակերպելու:

Իսկ հանրաքուէի «յաջողութենէն» վերջ գծուած ներքին քաղաքականութիւնը կը շարունակուի միեւնոյն թափով:

Սահմանադրութիւնը պէտք էր կօշիկի նման յարմարցնել այժմու իշխանաւորի ոտքերուն, որպէսզի խորհրարանական դրութեամբ իշխանութեան ոյժը տրամադրելի մնար անոր: Հակառակ կատարուած հաստատումներուն թէ այժմու նախագահը թեկնածու չէր վարչապետութեան պաշտօնին, այսօր սակայն Պր. Շարմանազով կ'աւետէ թէ՝ քաղաքական պայմանները փոխուած են հիմա. Այսի՞նքն ...:

Անշուշտ այս բոլորը իրենց ցոլացումները կը գտնեն դուրսի հայութեան, ինչպէս քաղաքական այլ շրջանակներու վերաբերումին մէջ: Այդ վերաբերումին մէկ անմիջական անդրադարձը կազմակերպուած թելեթոնի արդիւնքն է որ ապահոված է 12.5 միլիոն տոլար, որուն 2 միլիոն տոլարը ամօթխած բարերարէ մը որ չ'ուզեր իր անունը յայտնել: Ամօթալի վիճակ, որովհետեւ իւրաքանչիւր նուիրատուի դիմաց տասը հայհոյողներ կան թելեթոնը ձախողցնելու:

Բարեբախտաբար աւելի արդիւնաւէտ կը մնան անհատական նախաձեռնութիւնները Հայաստանին օգնելու. Թումոյի, Ռուբէն Վարդանեանի, Շարլ Ազնաւուրի, Բարեգործականի եւ այլոց նախաձեռնութիւնները դեռ կը հասնին Հայաստանի բնակչութեան եւ կ'իմաստաւորուին բազմաթիւ ձեւերով:

Նաեւ անհատական նախաձեռնութիւններ եւ հայկական վիշտը տիեզերակայացնելու նախաձեռնութիւնները. ինչպէս Հրանդ Տինք հիմնարկութիւնը, որ Շիրաքի մրցանակին արժանացաւ Փարիզի մէջ. ան կը ձգտի մարդկային իրաւանց պաշտպանութեան որ երազն էր հանգուցեալ Հրանդին: Ան կ'ուզէր հայուն վիշտն ու խնդիրը տեղադրել տիեզերական պարունակի մէջ:

Միեւնոյն միջազգային արձագանգը կ'ապահովէ նաեւ Օրորա մրցանակը, որ երախտապարտ հայուն տուրքն է այլ զրկեալներու արդար դատին:

Հայուն հաւաքական իրագործումները, պատմականօրէն ետ մնացած են հայուն անհատական իրագործումներէն:

Ինչպէս կը տեսնուի՝ տարեփակի մեր խորհրդածութեանց մէջ աւելի մտահոգութիւններ կան քան լուսաւոր կէտեր: Մտահոգութիւններով կը դիմաւորենք 2018ը եւ չենք հաւատար հրաշքներու:

Հայուն հրաշքը պիտի ըլլայ ան որ ինք անդրադառնայ իր հաւաքական կացութեան եւ ինք լուծէ իր հարցերը:

Մաղթանքները՝ մէկդի. թող հաւատքը մնայ մեզի հետ: Հաւատքը՝ վերապրելու:

 

Խմբագրական  Պայքար շաբաթաթերթի, դրոշակակիր պաշտոնաթերթ Ռամկավար Ազատական կուսակցության



    Լրահոս
    Հայ եկեղեցի, ՌԱԿ
    Ժամանակն է համազգային զգօնութեան. ՌԱԿ հայտարարութիւնը եկեղեցւոյ տագնապի շուրջ
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /