• USD 481.96
  • GBP 671.66
  • EUR 586.88
  • RUB 7.68
  • GEL 195.92
Ապրիլ 27, 2018
ՀՀ վարչապետի ընտրությունը տեղի կունենա մայիսի 1-ին՝ ժամը 12:00-ին

 

ՀՀ Ազգային ժողով

Հայաշխարհի ձայն, Լրահոս, Հարցազրույց, Միջին Արևելք, Հայաստան
07.02.2018 | 13:10

«Անգարա երբեք պիտի չուզէ Պատրիարքական աթոռին վրայ տեսնել մէկը, որ ընդունելի կրօնական գործիչ մը չէ հայութեան համար». Տէր Խաժակ Արք. Պարսամեան

Վերջին մէկ տարուան ընթացքին հայութեան օրակարգին վրայ կարեւոր տեղ զբաղեցուց Պոլսոյ նոր պատրիարքի ընտրութեան հարցը: Ինչպէս գիտենք, 9 տարիներէ ի վեր Պոլսոյ Տէր Մեսրոպ Արք. Մութաֆեան Պատրիարքի հիւանդութեան հետեւանքով Աթոռը յայտնուած էր թափուր վիճակի մէջ: Շուրջ տարի մը առաջ՝ 15 Մարտ 2017-ին, Պոլսոյ Միաբանութեան Կրօնական Ժողովը փակ նիստ մը գումարելով՝ Գերմանիոյ Առաջնորդ Գարեգին Արք. Պեքճեանը ընտրեց տեղապահ:

Տէր Գարեգին սրբազանի գլխաւոր պարտականութիւնն էր հետամուտ ըլլալ եւ աշխատանքներ տանիլ արագօրէն կազմակերպելու պատրիարքական ընտրութիւնը: Սակայն այդ ընտրութենէն 11 ամիս անց իրավիճակը կը շարունկէ նմալ նոյնը եւ ցայսօր ալ կը դժուարանանք ըսել, թէ երբ պիտի ընտրուի Պոլսոյ յաջորդ 85-րդ պատրիարքը:

Օրերս մայր Աթոռ կը գտնուէր Ամերիկայի Արեւելեան Թեմի Առաջնորդ Տէր Խաժակ Արք. Պարսամեանը եւ այս առիթով «Հայ Ձայն» սրբազան հօր հետ հարցազրոյց մը ունեցաւ, որուն ընդհանուր առանցքը յատկացուած էր մասնաւորապէս Պոլսոյ Պատրիարքութեան ընդհանուր իրավիճակին, ինչպէս նաեւ Պատրիրաքի ընտրութեան գործընթացին:

 

-Աստուած օգնական Սրբազան հայր: Նախ ի՞նչ առիթով կը գտնուիք Մայր Աթոռ:

Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածին գտնուելու առիթը Էքիւմենիք հերթական ժողով մըն է, որուն կը մասնակցիմ որպէս Մայր Աթոռի ներկայացուցիչներէն մէկը, տրուած ըլլալով որ բաւական երկար ժամանակէ ալ կը հետեւիմ միջ-դաւանական ժողովներու: Անցնող 15 տարիներուն, մենք որպէս Արեւելեան Ուղղափառ եկեղեցի մը, երկխօսութիւն կ'ունենանք Կաթողիկէ եկեղեցւոյ հետ եւ այդ երկխօսութիւնը ընդհանրապէս տեղի կ'ունենայ Վատիկանի մէջ կամ հերթաբար՝ Արեւելեան Ուղղափառ եկեղեցիներու նստավայրերէն մէկուն մէջ եւ այս ժողովը, որ գումարուեցաւ՝ երկրորդ ժողովն է, որ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինի մէջ կը կատարուի: Ըսեմ նաեւ որ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Վեհափառ Հայրապետի կարգադրութեամբ, ես մաս կը կազմեմ այդ ժողովներուն Մայր Աթոռը ներկայացնող պատուիրակութեան:

 

-Սրբազան հայր, բոլորս գիտենք, որ հայութեան գլխաւոր օրակարգին մէջ կարեւոր տեղ կը զբաղեցնէ Պոլսոյ Պատրիարքութեան ընտրութեան խնդիրը: Վստահ ենք, որ դուք մօտէն կը հետեւիք այդ խնդրին: Այս առումով ալ ի՞նչ կրնաք ըսել «Հայ Ձայն»-ի ընթերցողներուն:

Ինչպէս դուք ալ ըսիք, (թրքահայութեան համար եւ առհասարակ հայութեան համար) շատ կարեւոր է, որ պոլսահայութիւնը ընտրէ իր նոր պատրիարքը, որովհետեւ Պոլիսը Նուիրապետական աթոռներէն մէկն է եւ դժբախտաբար Տէր Մեսրոպ Պատրիարքի հիւանդութեան պատճառով, արդէն 9 տարիներէ ի վեր այդ աթոռը կը մնայ թափուր: Վերջերս բժիշկներու եզրակացութինն ալ այն էր, որ Մեսրոպ սրբազանը դժբախտաբար պիտի չկարողանայ վերադառնալ՝ շարունակելու համար իր առաքելութիւնը: Անշուշտ մենք իբրեւ քրիստոնեաներ հրաշքի մը կը հաւատանք, բայց որոշումը այն է, որ պէտք է նոր պատրիարք ընտրուի, ինչը մեր բոլորին փափաքն է եւ որքան արագ տեղի կ'ունենայ այդ՝ աւելի նպաստաւոր է, որով հետեւ յայտնի է, որ այս վիճակը որոշ խնդիրներ եւ բարդութիւններ ստեղծած է Պոլսահայ համայնքէն ներս եւ ընտրութեան արագ իրականացումը լաւ պիտի ըլլայ ոչ միայն Պոլսոյ Աթոռին համար այլ ամբողջ հայ եկեղեցիին համար:

Ու որպէս Թուրքիոյ մէջ ծնած հոգեւորական մը, կ'ուզեմ նաեւ ըսել որ ինծի համար ալ շատ կարեւոր է, որ պատրիարքութիւնը արագօրէն յաջողի իր նոր գահակալը ընտրել ու այս առումով ալ ես տարբեր առիթներով ըսած եմ, որ համայնքը դարձեալ քով-քովի պէտք է գայ եւ այս խնդիրը թափանցիկ եւ բաց ձեւով քննարկէ: Ճիշդ է, կ'նդունիմ որ այս խնդրին վերաբերեալ համայնքին մէջ գոյութիւն ունին տարբեր տեսակէտներ, սակայն ես վստահ եմ, որ ինչպէս ամբողջ հայութիւնը, նոյնպէս պոլսահայութիւնը կը փափաքի, որ պատրիարքութիւնը ընտրէ իր նոր գահակալը, ու պատրիարքական ընտրութեան ընթացքին բնականաբար իւրաքանչիւր անհատ իր արդար եւ ազատ իրաւունքը ունի նախընտրելու այս կամ այն թեկնածուին ու այս պարագային է, որ կ'ըսուի՝ խնդիր չէ թէ ով պիտի ընտրուի, հիմնականը նոր պատրիարք մը ընտրելն է :

Եւ որպէսզի այս մէկը կարելի ըլլայ իրագործել ապա պէտք է նշանակուի 3-4 հոգիներէ բաղկացող մարմին մը, որուն անդամները ընդունելի ըլլան համայնքի բոլոր կողմերուն համար եւ այդ անձերը ձեւով մը պէտք է ուղղութիւն տան եւ այս բոլոր գործընթացին մէջ այդ մարմինը պէտք է նաեւ կապ հաստատէ եւ համագործակցի Թուրքիոյ իշխանութիւններուն հետ: Անշուշտ համագործակցիլ չի նշանակեր, որ մարմինը պիտի իրականացնէ պետութեան թելադրանքները կամ փափաքները, սակայն ցանկացած մարմին, եթէ պետութեան հետ չգործակցի ապա պատրիարքական ընտրութեան խնդիրը կրնայ դժուար կացութեան եւ որոշ բարդութիւններու դիմաց կանգնիլ:

-Սրբազան հայր, այսինքն Ձեր խօսքէն հասկնանք, որ այն նախաձեռնարկ մարմինը, որ նշանակուեցաւ Գարեգին Արք. Պեքճեան Սրբազան Հօր կողմէ այսօր կանգնած է որոշ ժուարութիւններու առջե՞ւ կամ կը թերանա՞յ իր աշխատանքին մէջ:

Այսօրուայ երեւոյթը այն է, որ պատրիարքական ընտրութեան գործընթացը կամ այդ ընտրութեան հետ կապուած աշխատանքները առաջ չեն երթար ու նաեւ պետութեան կողմէ այս խնդրով համագործակցութիւն չկայ, եւ այնքան ատեն որ պետութեան կողմէ համագործակցութիւն չկայ, ապա այդ կը նշանակէ որ այս աշխատանքը առաջ պիտի չերթայ: Պէտք է իրապաշտօրէն նայիլ այս հարցին, հետեւաբար պէտք է նորէն մարմին մը քով-քովի բերել եւ այդ մարմնի անդամները պետութեան մօտ պէտք է երթան եւ բոլոր խնդիրները բացէ ի բաց խօսին, ներկայացնեն ու լսեն նաեւ պետութեան թելադրանքները այդ առումով: Երբ կը տեսնենք, որ գործ մը առաջ չերթար, պէտք է իրապաշտ ըլլալ, նայիլ թէ ինչպէս առաջ տանիլ տուեալ աշխատանքը:

 

-Սրբազան հայր, մենք նաեւ մամուլէն գիտենք, որ դուք որպէս Թուրքիա ծնած հոգեւորական մը, բնականօրէն թեկնածու էք այդ պաշտօնին ու այս առումով ալ գիտենք, որ Ձեր անունը կայ այն ցուցակին մէջ, որոնց Գարեգին Արք. Պեքճեանի կարգադրութեամբ յատուկ նամակ մը ղրկուեցաւ, պարզելու համար իրենց թեկնածուութեան ճակատագիրը կապուած պատրիարքի ընտրութեան, ի՞նչ կ'ըսէիք այս առումով:

Ես Գարեգին սրբազանէն ստացայ նամակ մը եւ ինչպէս բերանացի ու նաեւ գրաւոր ալ պատասխանեցի այդ նամակին,որ ես թեկնածու չեմ պատրիարքի պաշտօնին:

 

-Սրբազան հայր, վերջերս դուք Պոլսոյ «Ժամանակ» օրաթերթին հարցազրոյց մը տալով ըսած էիք, որ պատրիարքական ընտրութեան խնդրով չպէտք է «քաջ նազարութիւն» ընել, պիտի ուզէի Ձեզմէ յստակօրէն իմանալ արդեօք Ձեր կարծիքով Պլսոյ մէջ կան մարդիկ, որոնք այս խնդրով «քաջ նազարութիւն» կը փորձեն ընել:

Շատ յաճախ կը կարդամ կամ կը լսեմ Պոլսէն հնչած կարծիքներ, թէ պետութիւնը ինչու կը խառնուի այս հարցին կամ պետութիւնը ինչ գործ ունի այս խնդրին մէջ: Այդ մօտեցումը ունեցողներուն ես կ'ըսեմ, որ իրենք պէտք է իրապաշտ ըլլան: Այսօր որեւէ երկիր պարագային, նոյնիսկ Հայաստանն ալ եթէ ներգրաւենք, ցանկացած իշխանութիւն, ցանկացած կրօնական պաշտօնի մը կամ պատասխանատուի մը ընտրութեան հետ կապուած ունի իր տեսակէտը ու նոյնն է պարագան Թուրքիոյ, որովհետեւ այդ ըտրութիւնը նաեւ ինչ որ տեղ կապուած է երկրի ընդհանուր շահերուն, քաղաքականութեան, ինչպէս նաեւ տարբեր համակարգերու միջեւ գործակցութեան եւ արդիւնաւէտ աշխատանքին հետ: Այս անպայման չի նշանակեր, որ ես կամ դուն համաձայն ենք Թուրքիոյ իշխանութիւններուն բոլոր ըրածներուն, բայց միաժամանակ չենք կրնար հերքել, որ այսօր Թուրքիոյ մէջ իշխանութիւն մը կայ եւ այդ իշխանութիւնը իր կարծիքը ունի՝ կապուած պատրիարքական ընտրութեան խնդրին, հետեւաբար չենք կրնար ըսել, որ պետութիւնը պատրիարքական ընտրութեան խնդրով իրաւունք չունի խառնուելու: Այդ մօտեցումը իրականութեան չի համապատասխաներ եւ կը ցոլացնէ իրականութենէն իրենց ոտքերը կտրած մարդոց մօտեցումները: Մանաւանդ, որ Պոլսոյ մէջ մենք լաւ համայնք մըն ենք, պատմական համայնք մըն ենք, երկար տարիներու աւանդութիւն եւ փորձառութիւն ունեցող համայնք մըն ենք: Պոլիսը արեւմտահայ մշակոյթի տարբեր երեսներով հարուստ կեդրոնը եղած է , պոլսահայ գաղութը կարեւոր գաղութ մըն է եւ չենք կրնար մոռնալ որ Պոլսոյ հայ գաղութը կը գտնուի Թուրքիոյ սահմաններուն մէջ:

Իմ տեսակէտով ,պետութեան հետ համագործակցիլ կամ այս խնդրին շուրջ քննարկումներ կատարելը չի նշանակեր, որ պետութիւնը անպայման պէտք է թեկնածու մը պարտադրէ համայնքին, այլ համայնքի պատասխանատուները այս խնդրով պէտք է կարծիքներ, տեսակէտներ փոխանակեն, քանի որ, ըստ սահմանադրութեան, պետութիւնն է, որ արտօնութիւն պիտի տայ ընտրութիւնը ընելու եւ ապա ընտրութենէն ետք պիտի շնորհաւորէ նոր ընտրուած պատրիրաքը:

Նոյնը կարելի է ըսել օրինակ յունաց պատրիարքի ընտրութեան պարագային: Միշտ ալ Թուրքիոյ մէջ գործող յունաց պատրիարքները իրենց ընտրութենէն ետք ստացած են պետութեան շնորհաւորանքը: Նոյնը կարելի է ըսել նաեւ Մեսրոպ Պատրիարքի ընտրութեան կամ անկէ առաջ գործած երջանկայիշատակ պատրիարքներու պարագային, մենք գիտենք որ այդ ընտրութիւններու նախօրեակին ալ համայնքը ներկայացնող պատասխանատուներ Անգարա գացած են եւ այդ ընտրութիւններուն հետ կապուած տեսակցութիւններ ունեցած են, համագործակցութիւնը միշտ եղած է:

 

-Սրբազան հայր, Ձեր կարծիքով Պեքճեան սրբազանի անունը ընդունելի է Անգարայի համար:

Ես տարբեր առիթներով ըսած եմ, որ Պեքճեան սրբազանը մեր եկեղեցւոյ ամէնէն արժէքաւոր, ամէնէն նուիրեալ եկեղեցականներէն մէկն է եւ ինծի համար շատ յարգելի եւ շատ սիրելի անձնաւորութիւն է եւ ես գիտեմ, որ հայ եկեղեցւոյ բոլոր եպիսկոպոսներուն կողմէ սիրուած եւ յարգուած կրօնաւոր է, բայց Թուրքիոյ մէջ եղած երեւոյթները այլ բան ցոյց կու տան, այն իմաստով, որ երբ Պէքճեան սրբազան տեղապահ ընտրուեցաւ, ընտրութենէն ժամ մը ետք նամակ մը եկաւ Պոլսոյ կուսակալութենէն, որ ձեւով մը դէմ էր իր ընտրութեան, վերջը մի քանի երեւոյթներ եղած են, օրինակ՝ Թուրքիոյ մէջ նշուած է Իֆթարի տօնը, որուն ընդհանրապէս մեր պատրիարքութիւինը ներկայացնող անձնաւորութիւններ կը հրաւիրուին, բայց վերջին Իֆթարի տօնին Գարեգին Պեքճեանը որպէս տեղապահ չհրաւիրուեցաւ այդ հանդիպման: Հետեւաբար երեւոյթները ցոյց կու տան, որ հարցեր կան, այդ հարցերը կամ պէտք է յստակացնել կամ ալ, ինչպէս կ'ըսեն, եթէ բան մը առաջ չերթար ապա պէտք է նայիլ թէ ինչ է պատճառը այդ տեղքայլին:

 

-Սրբազան հայր, վերջին հարցում մը, ի՞նչ կրնաք ըսել Արամ Սրբազան Աթէշեանի պարագային, որովհետեւ ինչպէս գիտենք, անոր անուան շուրջ ալ, եթէ ոչ Թուրքիոյ, ապա սփիւռքի եւ Հայատանի մէջ որոշ վերապահութիւններ կան: Ի՞նչ կրնաք ըսել այդ մասին:

Գիտէք ինչ է, Պոլսոյ պատրիարքը համայնքին կողմէն պիտի ընտրուի, համայնքն է, որ պիտի որոշէ թէ ընտրութիւններուն նախօրեակին կամ ընտրութեան օրը այդ ցանկին մէջ պիտի ըլլաայ Արամ Աթէշեանի կամ այլոց անունները կամ ոչ: Ի վերջոյ Պոսլոյ պատրիարքի ընտրութեան խնդրին շուրջ վերջին խօսքը ըսողը Պոլսահայ համայնքը պիտի ըլլայ, սակայն այստեղ կ'ուզեմ իմ անձնական կարծիքս ալ տալ: Իմ կարծիքով, Թուրքիոյ պետութիւնը այսօր կ'ուզէ պատրիարքական աթոռին վրայ տեսնել այնպիսի անձնաւորութիւն մը, որ ընդունուած եւ յարգուած է համայնքի կողմէ, Հայաստանի կողմէ եւ ամբողջ հայութեան կողմէ, անշուշտ այդ առումով ալ հարիւր առ հարիւր բոլորին կողմէ ընդունելի անձնաւորութիւն մը չկայ , բայց անպայման որ կայ որոշ չափով հայութեան մեծ տոկոսին համակրանքը եւ յարգանքը վայելող ընդունելի անձնաւորութիւն մը:

 

 

Հարցազրոյցը՝ Սագօ Արեանի



    Լրահոս
    ՌԱԿ
    ՌԱԿ Կենտրոնական վարչության անդամները հանդիպել են նախագահ Սարգսյանի հետ
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /