• USD 483.14
  • GBP 613.68
  • EUR 549.86
  • RUB 7.16
  • GEL 187.41
Օգոստոս 18, 2018
Հայությանը միավորողը ազգային սերն է

Կա մի բան, որ աշխարհի զանազան ծայրերից կարող է միավորել հայերին հոգով, մտքով և արյունով, այն է՝ ԱԶԳԱՅԻՆ ՍԵՐԸ

Րաֆֆի

Հայաշխարհի ձայն, Լրահոս, Մեր ձայնը, Խմբագրական, Հայաստան
12.02.2018 | 15:02

Էրտողան դարձեալ ՙթագադրեց՚ Աթէշեանը

Թուրքերը երբ գրաւեցին Կոստանդնուպոլիսը 1453ին, տապալելով Բիւզանդական կայսրութիւնը՝ ատակութիւնը չունեցան իւրացնելու բիւզանդական քաղաքակրթութիւնը զոր անխնայ քանդեցին, սակայն գիտցան ժառանգել բիւզանդական քաղաքականութիւնը, բիւզանդական վէճերու լարախաղացութիւնները եւ այդ դիւանագիտութեամբ վերաբերուեցան որքան արտաքին աշխարհի հետ, նոյնքան նաեւ նուաճեալ ազգերու հետ: Երկար դարերով արեւմտահայութիւնը ցմուր ՙվայելելէ՚ ետք այդ քաղաքականութեան վերիվայրումները, ի վերջոյ խորտակուեցաւ թուրքին ճակատագրական հարուածով:

Գրեթէ մէկ դարէ ի վեր այդ քաղաքականութեան թիրախը դարձած է պոլսահայութիւնը` արեւմտահայութեան մնացորդացը այդ հողերուն վրայ:

Պոլսահայութեան վերապրումի իրողութիւնը անոր ցուցաբերած միեւնոյն ճկունութիւնն է թրքական կառավարութեան բիւզանդական դիւանագիտութեան դէմ:

Տասը տարիներէ ի վեր այդ համայնքը ալեկոծումի մէջ է պատրիարքական ընտրութեան խնդրով. եւ այնպէս կը թուի թէ պետական քաղաքականութիւնը կը միտի ուրիշ տասնամեակ մը, եւ տասնամեակներ այդ ալեկոծութիւնը երկարել, քայքայելու համար այդ համայնքը:

Պատրիարքական ընտրութեան կապակցութեամբ վերջին զարգացումները գոնէ այդ կը մատնանշեն:

Մեսրոպ Պատրիարք Մութաֆեանի առողջական վիճակի քայքայումով պոլսահայ համայնքը մատնուեցաւ անելի: Պատրիարքի վախճանման պարագային բնական ընթացքով կ'ընտրուի անոր յաջորդը: Սահմանադրութիւնը սակայն տրամադրութիւններ չունի փոխարինելու համար անկարողութեան մատնուած իշխող պատրիարք մը: Այս պարագան սքանչելիօրէն ձեռնտու դարձաւ իշխանութեանց որ խափանեն Պատրիարքարանի գոծունէութիւնը – թէեւ թուրք իշխանութեանց համար ուրիշ պատրուակներ չեն պակսիր իրենց անդամալուծող քաղաքականութիւնը գործադրելու:

Նկատի ունենալով որ պետական իշխանութիւնները հաշմած են Սահմանադրութիւն եւ այլ ամէն օրէնք` Պոլսոյ Պատրիարքութեան օրէնսդիր եւ գործադիր իշխանութիւնը դարձած է Եկեղեցականաց համագումարը: Այդ Համագումարն է որ ընտրած է Արամ Արք. Աթէշեանը իբրեւ պատրիարքական ընդհանուր փոխանորդ, այդ Համագումարն է որ Մեսրոպ Պատրիարքը կոչած է հանգստեան` բժշկական վկայութեանց հիմամբ. նոյնպէս այդ Համագումարն է որ ընտրած է Գարեգին Արք. Պէքճեանը իբրեւ տեղապահ: Սակայն թրքական պետութիւնը միայն Աթէշեանի ընտրութիւնն է որ կը ճանչնայ իբրեւ վաւերական` չեղեալ համարելով մնացեալ երկու ընտրութիւնները. թէ ինչո՞ւ` շատ պարզ է. անցնող տասը տարիներուն Աթէշեան Սրբազան անմնացորդ նուիրումով ծառայած է պետութեան քան հայ համայնքին: Քաղաքական արժէքաւոր դրամագլուխներ էին Արամ Սրբազանի նամակը` Էրտողանին, պախարակելով Գերմանիոյ խորհրդարանի ճանաչումը հայկական ցեղասպանութեան: Նոյնպէս քաղաքական փաստաթուղթ մըն էր պատրիարքարանին կողմէ ղրկուած զօրակցութիւնը Էրտողանին Աֆրինի ջարդարարութեան ընթացքին թուրք մէհմէտճիքին (զինուորին) թիկունք կանգնելու:

Բացայայտ այս ծառայակամութիւններէն դուրս Արամ Սրբազան քաղաքական ենթակայութեան իմչպիսի՞ երաշխիքներ տուած է պետութեան` յայտնի չէ հասարակութեան:

ՙԱկօս՚ի խմբագիրներէն Բագրատ Էօստուքեան վերջերս յայտարարած էր թէ համայնքը պետական պաշտօնեայ մը չþուզեր պատրիարքական գահուն վրայ, այլ` հոգեւոր պետ մը:

Պէքճեան Սրբազանի տեղապահ ընտրուելէն ետք, երկու եկեղեցականները այցելած էին Մայր Աթոռ ու պայմանաւորուած այնտեղ որ Տեղապահի ընտրութեամբ վերջ կը գտնէր ընդհանուր փոխանորդի պաշտօնը, եւ Աթէշեան Սրբազան տրամադիր էր հրաժարելու իր պաշտօնէն: Սակայն, Աթէշեան Սրբազան չգործադրեց այդ որոշումը` պնդելով որ պետութիւնը զինք կը ճանչնայ իբրեւ պատրիարքարանի ներկայացուցիչ: Իր այդ ընթացքը իր գագաթին հասաւ երբ վերջերս ինք Հայաստան երթալով կազմակերպեց մամլոյ ասուլիս մը՝ պահանջելով որ Պէքճեան, ինք, պէտք է հրաժարի իր պաշտօնէն: Պէքճեան Սրբազան պահանջեց ունենալ պետութեան հաստատագիրը Աթէշեանի պնդումներուն մասին, եւ պատրիարքարանը պաշտօնապէս դիմեց պատրիարքական ընտրութեան թուական մը ճշդելու:

Եւ այստեղ է որ պայթեցաւ ողբերգակատակերգութիւնը:

Պոլսոյ կուսակալութիւնը Փետրուար 5, 2018 թուակիր նամակ մը յղած է պատրիարքարան հրահանգելով որ իր պաշտօնին վրայ վերահաստատուի Արամ Սրբազան Աթէշեանը: Այդ հրահանգին ընթացք տալու համար Կրօնական ժողովը Սահակ Եպս. Մաշալեանի նախագահութեամբ գումարած է ժողով մը եւ իր որոշումները հրապարակած է հաղորդագրութեամբ մը ուր, ի միջի այլոց, կ'ըսուի - ՙՊետութեան կամքը յայտնուած է այն շեշտադրութեամբ, որ 85րդ պատրիարքը ընտրելու պայմանները գոյացած չեն, եւ հետեւաբար տեղապահի ընտրութիւնը անհիմն կը նկատուի: Հետեւաբար Մեսրոպ Պատրիարք Հայրը կարելի չէ հանգստեան կոչելով Աթոռը թափուր հռչակել, ըստ օրինաց՚:

Յայտնի չէ թէ ո՞ր օրէնքին մասին է խօսքը, որովհետեւ Էրտողանի կառավարութիւնը կրնայ ոեւէ օրէնք հնարել արդարացնելու համար իր կամայականութիւնը:

Կրօնական ժողովը հնազանդելով պետական հրահանգին, կ'որոշէ` ՙՍոյն նամակը կը պահանջէր վերադառնալ 26 Հոկտեմբեր 2016 թուականին գումարուած Եկեղեցական Ընդհանուր Համագումարէն առաջուան իրավիճակին ուր Ն.Ա.Տ. Մեսրոպ Սրբազան Պատրիարք հայրը հանգստեան կոչուած էր: Ուրեմն նոյն նամակով կը հաստատուէր, թէ 1 Յուլիս 2010 թուականին Պատրիարքական Ընդհանուր Փոխանորդ ընտրուած Բարձր. Արամ Սրբազան հայրը կը շարունակէ իր պաշտօնը Նախարարաց Խորհուրդի 18 Օգոստոս 2010 թուակիր պաշտօնագրի զօրութեամբ՚:

Պետական այս կոպիտ միջամտութենէն վերջ ուրիշ բան ընել չէր կրնար ընել Պէքճեան Սրբազան բացի հրաժարելէ, ինչ որ ըրած է իսկոյն:

Որպէսզի այս լեղի պատառը հեշտութեամբ սահեցնէ համայնքի կոկորդէն վար, ներքին գործոց նախարարը` Սիւլէյման Սոյլու ճաշկերոյթ մը սարքած է Չրաղանի շքեղ պալատին մէջ եւ հրաւիրած է հայ համայնքի իշխանաւորները` երեք ու կէս ժամուան խօսակցութեամբ համոզելու համար թէ ինչո՞ւ թուրք պետութիւնը կը բռնաբարէ հայ համայնքին իրաւունքները եւ յետին որոշումները կþենթարկէ պետական հակակշռի: Ներկաները ուրախացնելու համար նուիրած է նաեւ մէյ մէկ արժէքաւոր գրիչներ: Նախարարը թուրք պաշտօնավարի յատուկ փափկանկատութեամբ յայտնած է որ ՙպետութիւնը յարգանք ունի Պատրիարքական ընտրութեան վերաբերեալ հայոց կանոնագրութիւններուն եւ աւանդութիւններուն՚. վերոյիշեալ փափկանկատառութիւնը կը յիշեցնէ օսմանցի այն ոստիկանին կենցաղավարութիւնը որով ան ոստիկանատուն հրաւիրած էր Գրիգոր Զոհրապ էֆենտին, երբ արդէն պետութիւնը որոշած էր ժայռի բեկորով մը ջախջախել անոր գանկը: Ըստ ՙՄարմարա՚ օրաթերթին նախարարը շարունակած է ըսել որ ՙայդ բոլորը ի զօրու են տակաւին, բայց ինչպէս արդէն Կուսակալութենէն ստացուած նամակին մէջ գրուած էր, Մեսրոպ Պատրիարքի հիւանդութիւնը չէր կրնար պատճառ նկատուիլ որպէսզի ընտրութիւն կատարուի:

Համայնքին մեծամեծները խոնարհութեամբ ընդունած են նախարարին հրամցուցած լեղի դեղահատը, բացի քանի մը հոգիներէ որոնք ընդվզում յառաջացուցած են. օրինակ, փաստաբան Սեպուհ Ասլանկիւլ Կուսակալութենէն ստացուած նամակին մասին ըսած է թէ ՙանուշադրութեամբ գրուած աննշան նամակ մըն էր՚. իսկ Կետիկփաշայի Թաղական խորհուրդի ատենապետը` Յարութիւն Շանլը ծանր ամբաստանութիւններ կատարած է Աթէշեանի հասցէին:

Կ'ըսուի թէ կեավուրներու կողմէ բացարձակ հնազանդութիւն ակնկալող պետական պաշտօնեայի փափուկ զգացումները վիրաւորուած են այդ ելոյթներէն:

Պոլսահայ մամուլը յայտնապէս ցնցուած` զգուշաւոր տարազներ կը փնտրէ պատահածը ապահով կերպով ներկայացնելու եւ մեկնաբանելու ժողովուրդին, բացի ՙԱկօս՚ թերթէն որ մեղադրած է պետութեան այս բռնի միջամտութիւնը փոքր համայնքի մը գործերուն:

Իսկ ՙԺամանակ՚ օրաթերթի խմբագիր Արա Քոչունեան կը գրէ. ՙԱյսօր մեր Պատրիարքական Աթոռը դէմ յանդիման կը գտնուի անվերապահօրէն հրահանգ մը կատարելու ստիպողութեան ...Այլ խօսքով, ճար մը պէտք է գտնել կարճելու համար պետութեան ակնկալութիւններուն եւ մեր եկեղեցական կարգ ու կանոնաց միջեւ յառաջացած հակասութիւնները՚. Իսկապէս ստեղծագործ սահմանում մը կացութիւնը բանաձեւելու:

Մեսրոպ Պատրիարքի մտային կարողականութեանց քայքայումով ան կը գտնուի բուսական (vegetative) վիճակի մէջ: Ուրեմն, թրքական պետութիւնը, բացի անկէ որ կ'ուզէ բացայայտօրէն իրեն հլու գործակալ մը հաստատել պատրիարքական գահին վրայ, յանձին Աթէշեան Սրբազանին, միւս կողմէ կ'ուզէ ծաղրել համայնքը որ պարտադրուած է ղեկավարուիլ բուսական ուղեղով մը:

Ուրեմն, համայնքը կը մատնուի անորոշ վիճակի մը, անորոշ ժամանակով. այսինքն, մինչեւ վախճանումը Մեսրոպ Պատրիարքին: Իր ծաղրանքը ծայրագոյնին հասցնելով` թուրք պետութիւնը լպիրշութիւնը կրնայ դրսեւորել, ի հարկին` Մեսրոպ Պատրիարքի դագաղը զետեղելով պատրիարքական գահին վրայ:

Համայնքը լուռ է. եւ ուրիշ միջոց ալ չունի: Միայն երեսփոխան Կարօ Փայլանն է որ դիմադարձեց Էրտողանի այս բռնարարքին. արդարեւ, երբ վերջինը Աթէնքի մէջ գանգատեցաւ թէ յոյն պետութիւնը չ'արտօնէր որ տեղւոյն թուրք համայնքը իր միւֆթին ընտրէ: Փայլան պատասխանեց որ ի՞նչ երեսով Էրտողան նման գանգատ մը կ'ընէ երբ ինք կը խափանէ Պոլսոյ հայոց պատրիարքին ընտրութիւնը: Փայլան նոյնպէս առաջարկեց այս ընտրութեան հարցը քննել Թուրքիոյ խորհրդարանի օրակարգին վրայ:

Համայնքին ոյժերով կարելի չէ միջազգային քաղաքական հրապարակի խնդիր դարձնել այս գայթաղկութիւնը. գուցէ` խոհեմ ալ չէ: Սակայն, Փայլանի արտայայտութիւնը կրնայ Թուրքիոյ սահմաններէն անդին հասնիլ:

Մինչ այդ համայնքը պիտի հանդուրժէ ՙպետական պաշտօնեայ՚ մը (Էօստիւքեանի բնորոշումով) պատրիարքական գահին վրայ՝ ՙթագադրութեամբ՚ նախագահ Էրտողանի:

 

Խմբագրական  Պայքար շաբաթաթերթի, դրոշակակիր պաշտոնաթերթ Ռամկավար Ազատական կուսակցության



    Լրահոս
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /