Փետրվար 19, 2018
Գլխավոր լուր, Հոդվածներ, Լրահոս
14.02.2018 | 15:03

«Հայ-թրքական կիսատ մնացած «պատերազմ»ը եւ ... Գում Գաբուի Պատրիարքարանը

Մինչ     Պոլսոյ    Պատրիարքութեան   Տեղապահ  Գարեգին   արք. Պեքճեան    «հրաժեշտի գիր» մը ստորագրելով կը հեռանար, Պոլսոյ  մէջ    ընթացք կ'առնէր   նոր փուլ մը,  որ պիտի դառնայ    Աթէշեան    Սրբազանի «երկրորդ      վերադարձ»ի  փուլը:

 Փուլ մը, որ ըստ  նախնական   տուեալներու  պիտի չըլլայ   «հեզասահ»  ու   նախկին  երկար  շրջանին  նման  հանգիստ  պաշտօնավարութեան     շրջան մը, եթէ նկատի  առնենք  մի քանի կարեւոր   տուեալ,   որոնց  մասին        տեղեակ կը դառնանք   մամուլէն:  Յիշեցնելու կարգով  պէտք է լոյսին  բերել անցեալ   կիրակի օր Ֆէրի գիւղի Սրբոց Վարդանանց եկեղեցւոյ    մէջ  տեղի   ունեցած    պատահարը, ուր   պոլսահայ    «աքթիւիսթ»  համարուող  Պէսսէ  Քապաքը  նպատակ  ունենալով բողոքել  Արամ   սրբ. Աթէշեանի   եկեղեցւոյ  Սուրբ Խորանին վրայ  ըլլալու դէմ    Աւետարան մը     բարձրացնելով սկսած էր   «Տէր Ողորմիա» շարականել:

 Քապաք,  որ առաջին անգամը չէր, որ նման   արարք մը կը կատարէր      եկեղեցւոյ մէջ  գտնուող         թաղականներուն   կողմէ  դուրս   «կը  հրաւիրուէր» ու ապա        ապահովութեան հսկող    ոստիկաններուն   կողմէ կը տարուէր    բաժին ու   հարցաքննուելէ    ետք ալ   ազատ կ'արձակուէր:  Կարգ մը  աղբիւրներ նաեւ կը նշեն,    որ Քապաք     ոստիկանութեան   մօտ կը պահուէր   մինչեւ կրօնական  արարողութեան աւարտը:  Պոլսահայ այս  տիկինը (արմատներով Սասունցի), որ առաջին անգամը չէր, որ նման   քայլերով    հանդէս  կու գար,   կը յայտարարէր,   թէ  ինք «առաջուան պէս ամէն   կիրակի   օր, պիտի  երթամ ուր որ Աթէշեան  գտնուի եւ աւետարանը  բարձրաձնեմ: Ես     աւելի  վաղ    այդ   քայլը կ'ընէի, բայց երբ     պատրիարքի ընտրութեան        գործընթացի  վերաբերեալ որոշ  քայլեր    առնուեցան (Քապաք, ի  նկատի  ունի   Տեղապահի ընտրութիւնը ու ապա «Նախաձեռնարկ մարմին»ի    գոյացումը)   հրաժարեցայ իմ    քայլերէն ու հիմա, երբ  իրավիճակը    առաջուան նման  դարձաւ ես վերսկսայ      իմ  քայլերուն»:

 

 Քապաք նաեւ նկատել կու տար,  որ ինք  Տէր Ողորմիա   կ'երգէ, ոչ միայն   պատրիարքական   ընտրութեան  հարցին բարւոք  լուծում մը տալու  համար, այլ ամբողջ  հայ ժողովուրդին  ու իր ըսելով «խռոված  հոգիներու»ն համար: Բնականաբար    Պէսսէ Քապաք   կը պատկանի այն   հատուածին, որ     կտրականապէս    դէմ է Արամ   Աթէշեան   Սրբազանի   գործունէութեանը,  ու  ան մաս կը կազմէ    այն «խոհանոց»ին, որոնք   յատկապէս  վերջին  մէկ  տարուան  ընթացքին            «աղմուկ»  բարձրացուցին    եւ  տարբեր   «մէքանիզմ»ներով  առաջ մղեցին  Պատրիարքական  աթոռի  հարցը:

   Այս բոլորէն զատ    պէտք է հաշուի առնել, որ ցայսօր ալ յստակ  չէ,  որ Պոլսոյ հայկական  համայնքի  ներկայացուցչական     «մեծ տոկոս»ը որու օգտին կը գործէ:

  Իւրաքանչիւր թեկնածու    բնականաբար ունի  իրեն կողմնակից եղող  մարդիկ կամ   «խումբ»եր,  որոնց     թիւը    կամ    ընտրութեան   գործընթացին վրայ ազդելու   ներուժը   յստակ չէ:

 Այդ խումբերէն իւրաքանչիւրը, ըստ «հայկական  կանոն»ի  կ'ատէ միւս խումբերը եւ  կը պայքարի, որ միւս խումբերը իրար հետ «դաշինք» չկազմեն:  Այս պատկերը բնականաբար   միայն  Պոլսոյ  չի վերաբերիր,  այլ «հայկական հիւանդութեան»  բնորոշ  մէկ     երանգն է, որ Պոլսոյ  մէջ   կրնայ աւելի  եւս երեւելի   դառնալ  պարզ անոր համար, որ հոն  Թուրքիա  է, ուր  կայ թրքական իշխանութիւն,  թուրք   դատախազ, թուրք  ոստիկան եւ  թրքական  դրօշակ:  Շատ   խելացի ըլլալու չենք, որ Պէսսէ  Քապաքի   կատարած    արարքը   թարգմանել փորձելէ զատ   նաեւ հասկնանք, որ         հազար  հաշուող եւ իր ինքնութեան համար տիւ եւ   գիշեր պայքար  տանող  համայնքին մէջ  որու  ձեռնտու են  այդ քայլերը: Անկախ  անկէ ալ, որ  ոմանք  «յանուն  տաք գլուխութեան»    «սատար»  կը կանգնին   եւ  ամէն կերպ կը քաջալերեն  Պէսսէյի «խենթ», բայց «հերոսական»   քայլը  յստակ է, որ      յառաջիկայ  օրերուն ալ նման    «թէժ   զարգացումներ»  կրնան   պատահիլ:

 

 Ո՞վ  կ'օգնէ   մեզի, որպէսզի մենք մեր  ձեռքով մեր  եկեղեցին          «աղտոտ»ենք:

 Ո՞վ կ'օգնէ  մեզի, որ  հետզհետէ  զիրար  աւելի  ատենք:

 Ու ո՞վ  կ'օգնէ  մեզի,  որպէսզի     քրիստոնէական    բոլոր նուիրական    բարքերը մէկդի  դնելով    անուանարկում  ընենք,  լուտանք     թափենք  եւ թոյն  արձակենք:

  Ունի՞նք   այս հարցումներուն   պատասխանները:

 Եթէ այո,  ուրեմն  կրնանք    մէկ  քայլ առջեւ երթալ: Այլապէս      ինը տարիէի  ի վեր      թափուր մնացած   Պոլսոյ Պատրիարքութեան  աթոռը  պիտի  շարունակէ  մնալ նոյն  վիճակին մէջ: Տարի  մը առաջ  Սահակ   սրբազան, որ  մեր եկեղեցւոյ ամէնէն արժանաւոր    կրօնաւորներէն մին է    հրաժարեցաւ      կրօնական  ժողովի  ատենապետի  իր պաշտօնէն:  Ան    հրաժարականին   հետ զուգահեռ    «բաց նամակ» մը ստորագրեց եւ   յայտարարեց, որ պիտի հեռանայ   համայնքէն: Տագնապը սրուեցաւ ու անկէ  ետք    եղած    զարգացումները   պարզ  են: 

  Տասնըմէկ ամիսներ  Պեքճեան սրբազան, որպէս  Տեղապահ     փորձեց   «ինչ որ բան»  կատարել     եւ  առաջ տանիլ Պատրիարքի ընտրութեան  հարցը: Չյաջողեցաւ, որովհետեւ Սրբազանը մնաց  առանձինն:  Եւ այդ  տասնըմէկ ամիսներու  ընթացքին  Սրբազանը       ունեցաւ  մեծ  բացթողումներ, որոնց մասին     կ'արժէ աւելի երկար  մտածել:

   Պոլսոյ մէջ  համայնքի  ներկայացուցիչներուն  Թուրքիոյ  ներքին գործոց նախարարին հետ ունեցած           հանդիպումը ու ապա հոնկէ  բխած «խորհուրդներ»ը      «յանկարծ» չծագեցան   ու    15 մարտ   2007-էն մինչեւ           Պեքճեան   Սրբազանին  դէպի  Գերմանիա մեկնումը կայ գրեթէ   մէկ տարուան    ժամանակաշրջան  մը, որուն ընթացքին տեղի ունեցան  կարեւոր   զարգացումներ:

  Պատկերի ամբողջական ըլլալուն համար   պէտք  է   խորանալ ու բացայայտել        գաղտնի  պահուած  կարգ մը մանրամասնութիւնները,  որոնց  մասին    պէտք է մտածէ  նաեխ եւ առաջ պոլսահայութիւնը:

 

 Շատ    յաճախ, երբ  մեզմէ շատեր Պոլսոյ խնդրին մասին կը գրեն    կամքով    կամ   մոռացութեան պատճառով կ'անտեսեն, որ Պատրիարքը նախ եւ առաջ  Պոլսոյ աթոռի  եւ համայնքի  Պատրիարքն  է:  

Ու այդ անտեսումը պատճառ  կը դառնայ, որ անոնք   «բաց թողնեն»  շատ մը տուեալներ ու պահուան մը համար ալ  մոռնան,  որ  ուր կը գտնուի Պոլսոյ Պատրիարքութիւնը:

 Ու այդ մոռացումը    անոնց հաւատալ կու տայ, որ հայ-թրքական      կէս մնացած «պատերազմ»ը  պէտք է սկիզբ  առնէ    Գում Գաբույի   պատրիարքարանի դարաւոր շէնքին    ու   երեկոյեան  ժամը    ութէն  ետք, անոր լուսաւոր, բայց    ամայի  դարձող միջացանքներուն  մէջ:

 

 

Հատուկ «ՀԱՅ ՁԱՅՆ»ի համար 



    Լրահոս
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /