• USD 481.66
  • GBP 633.53
  • EUR 566.62
  • RUB 7.32
  • GEL 183.95
Սեպտեմբեր 26, 2018
Հպարտանում եմ

Ես հպարտ եմ իմ ճյուղերով ու սաղարթով

Բայց առավել՝ իմ արմատով

Եվ իմ բնի վաղեմությամբԺողովրդիս ծերունական 

Խիստ բնական խոհեմությամբ,

Բայց ավելի՝ Նոր շիվերի դալարությամբ -

Նրա ջահել որդիներից հենց լավերի խելառությամբ... 

ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿ

Հայաշխարհի ձայն, Լրահոս, Միջին Արևելք, Ուրիշ ձայներ
14.02.2018 | 21:11

Պոլսահայութեան դիմադրականութիւնը

Պատրիարքի ընտրութեան տագնապը մեծ ցնցում յառաջացուց թէ՛ համայնքին մէջ եւ թէ՛ արտասահմանի։ Օսմանեան կայսրութեան շրջանէն ի վեր, ժամանակները կ՚անցնին, իշխանութիւնները կը փոխուին, սակայն իրադրութիւնը կը մնայ նոյնը՝ կառավարութիւն մը որ կ՚ոտնահարէ պետութեան իրաւական հիմքերը, կը միջամտէ կրօնական փոքրամասնութեան ներքին կազմակերպչական որոշումներուն։ Այս պարագային, Պոլսոյ Կրօնական ժողովի կանոնաւոր որոշումը թրքական կառավարու թեան կողմէ մերժուեցաւ, պարզապէս որովհետեւ Գարեգին արք. Պեքճեան անբաղձալի անձ էր Թուրքիոյ իշխանութիւններուն համար։ Եթէ կառավարութեան նախասիրած անձը՝ Արամ արք. Աթէշեան շահած ըլլար տեղապահի ընտրութիւնը, բնաւ խնդիր պիտի չյառաջանար։ Թուրքիան երկու կարմիր գիծեր ունի որոնց զանցումը աններելի կը նկատէ՝ Ցեղասպանութեան ճանաչումը եւ քրտականը։ Թուրք պե տութեան հիմնադրութեան ժխտական երկու հիմնաքարերը։ Քրտական հարցը այսօր Իրաքի եւ Սուրիոյ մէջ անոր պատերազմելուն պատճառ դարձած է։ Իսկ հայկականի պարագային՝ Պեքճեան սրբազանի առաջնորդութեան շրջանին Գերմանիոյ՝ Ցեղասպանութիւնը ճանչնալը, զինք դարձուց անբաղձալի խօսակից։ Դժբախտաբար, միայն Թուրքիոյ իշխանութիւնները չեն, որ կը միջամտեն իրենց երկրի փոքրամասնութիւններու հոգեւոր պետի ընտրութեան գործընթացին։ Երուսաղէմի, Անթիլիասի եւ Էջմիածնի պարագաներն ալ նոյնն են։ Սակայն, Թուրքիոյ պարագային՝ Հայութեան բնաջնջումը, եւ ներկայիս՝ քաղաքական հակառակորդներու դէմ հալածանքները, դաւադրութիւններով՝ լրագրողներու, փաստաբաններու, մտաւորականներու ձերբակալութիւնները, արեւելեան Թուրքիոյ, Սուրիոյ մէջ ռազմա կան գործողութիւնները, նոյնիսկ հասարակ ժողովուրդը թիրախ առնող ռմբակոծումները ցոյց կուտան անոր ահաբեկող գործելակերպը եւ յետին նպատակը։ Ահա այս պայմաններու մէջ է, որ պատրիարքական ընտրութիւնները տեղի պիտի ունենային։ Համայնքին մէջ պատրիարքական փոխանորդ Աթէշեանի գահակալութենէն դժգոհողներ շատ են։ Սակայն, պետութիւնը պարտադրեց իր նախընտրած անձը։ Թէ ինչո՞ւ Աթէշեանն է թրքական կառավարութեան նախընտրած անձը։ Ըստ շրջող շշուկներու կան տնտեսական գործունէութեան ասպարէզներ, որուն համար ան յարմար գործակատար է։ Կան քաղաքական զգայուն հարցեր, որոնց համար նման տարրերու գործակցութիւնը օգտակար է։ 20-րդ դարուն, Պոլսոյ պատրիարքարանը ունեցած է բացառիկ դէմքեր, որոնք հակառակ թրքական իշխանութիւններու սարսափելի ճնշումներուն, կրցած են դիմանալ ու դիմադրել եւ առաւելագոյնս համայնքին շահերը պաշտպանել։ Սակայն ներկայ պարագային ներքին պառակտումն է ամենէն մտահոգիչը։ Նախքան Պեքճեան արք.ի տեղապահ ընտրութիւնը, Սահակ եպիսկ. Մաշալեան սպառնացած էր հրաժարիլ Կրօնական ժողովի նախագահութենէն, ամբաստանելով պատրիարքական ընդհ. փոխանորդ Աթէշեանը զանազան մեղադրանքներով։ Սակայն, ներկայիս նոյն Կրօնական ժողովը պետութեան ճնշումին տակ չեղեալ կը համարէ անցեալ Մարտին ի՛ր իսկ կայացուցած տեղապահի ընտրութիւնը եւ կը վերահաստատէ Արամ արք. Աթէշեանը փոխանորդի պաշտօնին վրայ։ Ըստ երեւոյթին, այս իրադրութիւնը պիտի տեւէ մինչեւ Մեսրոպ Մութաֆեան պատրիարքի վախճանումը։ Շուրջ տասը տարուան բարենպաստ շրջանէ մը ետք, պոլսահայութիւնն ալ,– ինչպէս շրջանի բոլոր ժողովուրդները եւ երկիրները,– կ՚ապրի տագնապալի ծանր պահեր։ Ինչ որ Էրտողան շնորհեց Հայերուն եւ Թուրքիոյ բոլոր փոքրամասնութիւններուն, իր իշխանութեան առաջին շրջանին, անսպասելի ու հրաշալի նուէր մըն էր։ Փակագիծ մը, որ Թուրքիա ապրող Հայերուն եւ հաստատութիւններուն վերադարձուց կալուածային իրաւունքներ եւ ընծայեց փոխյարաբերութիւններու բարելաւում, իսլամացուած Հայերու յայտնաբերում, Ցեղասպանութեան մասին հրապարակային վիճարկում։ Փակագիծը փակուած է։ Տկարացած ըլլալով հանդերձ, պոլսահայութիւնը կը պայքարի, կը դիմադրէ։ Ունի դէմքեր, որոնք ամէն օր կրնան մահափորձի թիրախ հանդիսանալ։ Ան ցոյց տուաւ իր դիմադրականութիւնը նոյնիսկ պատրիարքական պայքարին մէջ, Ներքին գործոց նախարարին դիմաց իսկ, կարգ մը պատգամաւորներու խիզախ ու անթաքոյց դժգոհութիւններու արտայայտութիւններով։ Նոյնիսկ Գարեգին արք. Պեքճեան իր օրինական գործելաոճով դարձաւ դիմադրական եւ օրինակելի։

 

 

Ժ.Չ.

Աղբիւրը՝ Նոր Յառաջ

 



    Լրահոս
    Քաղաքականություն
    Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում հանդես է եկել ելույթով (տեսանյութ)
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /