• USD 482.27
  • GBP 632.79
  • EUR 567.63
  • RUB 7.31
  • GEL 183.9
Սեպտեմբեր 24, 2018
Հպարտանում եմ

Ես հպարտ եմ իմ ճյուղերով ու սաղարթով

Բայց առավել՝ իմ արմատով

Եվ իմ բնի վաղեմությամբԺողովրդիս ծերունական 

Խիստ բնական խոհեմությամբ,

Բայց ավելի՝ Նոր շիվերի դալարությամբ -

Նրա ջահել որդիներից հենց լավերի խելառությամբ... 

ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿ

Գլխավոր լուր, Հոդվածներ, Լրահոս
22.02.2018 | 13:01

Բարբարոսն իր դեմքը չի փոխում

1988թ. փետրվարի 20-ի ԼՂ մարզխորհրդի նստաշրջանից ժամեր անց ԽՄԿԿ Կենտկոմի Քաղբյուրոն ընդունեց «Լեռնային Ղարաբաղի իրադարձությունների մասին» հայտնի որոշումը, որին առանց ուշացնելու հավանություն տվեց ԼՂԻՄ կուսմարզկոմի բյուրոն: Քաղբյուրոյի հիշյալ որոշումը պիտի ողջունեին նաև կոմկուսի շրջանային կոմիտեները:

Ասկերանի կուսշրջկոմում ևս նախագիծ էր մշակվել, ըստ որի՝ հաջորդ օրը` փետրվարի 22-ին, շրջանային ակտիվը պիտի հավանություն տար Քաղբյորոյի որոշմանը: Սակայն ասկերանցիները նույն օրը շրջկոմի բակում կազմակերպեցին բազմամարդ հանրահավաք: «Հայաստան» և «Միացում» վանկարկումներն այնպիսի ուժգնությամբ էին հնչում շենքի շուրջ, որ ընդառաջելով բողոքավորների համառ կամքին` ձայների մեծամասնությամբ մերժվեց կուսակցական վերնախավին աջակցելու հրահանգը:

Մինչ դահլիճում շարունակվում էին քննարկումները, լուր բերեցին, որ ադրբեջանցիների բազմահազարանոց խաժամուժը Աղդամի կողմից գրոհում է Ասկերանի վրա: Տեղեկությունը հաստատվեց, երբ շրջխորհրդի գործկոմի նախագահ Վիլեն Քոչարյանն անձմամբ գնաց դա տեսնելու: Միաձայն որոշվեց թույլ չտալ ադրբեջանցիներին մտնել Ասկերան, այլապես արյունահեղությունն անխուսափելի կլիներ:

Ադրբեջանցիները գալիս էին` ճանապարհին ամեն ինչ հրկիզելով ու ջարդելով: Չխնայեցին անգամ այգիներում աշխատող և պատահաբար այդ տեղանքում հայտնված հայազգի քաղաքացիներին: Երկու տասնյակի չափ ասկերանցի երիտասարդների հաջողվեց դուրս մղել գարեջրի գործարան և կոմունալ ծառայությունների ձեռնարկություն ներխուժած ջարդարարերին, բայց պահը շարունակում էր մնալ սպառնալից: Հազիվ երկու հազար բնակիչ ունեցող փոքրիկ Ասկերանը միայնակ չէր կարողանա դիմագրավել թվաքանակով գերազանցող ազերիներին: Որոշ տվյալներով` հարձակվողների թիվը հասնում էր մինչև ութսուն հազարի, որոնք զինված էին սուր-կտրող գործիքներով ու հրազենով: Անհրաժեշտ էր շրջանի մյուս հայկական գյուղերի օգնությունը` ինչքան շուտ, այնքան լավ:

Պաշտպաններին միացել էին նաև շրջանի կուսակցական, խորհրդային, կոմերիտական կազմակերպությունների և իրավապահ մարմինների աշխատողները` շրջկոմի առաջին քարտուղար Վաչագան Գրիգորյանի գլխավորությամբ:

Երկու կողմերն էլ սկսեցին քարեր շպրտել իրար վրա: Քիչ անց ադրբեջանցիների շարքերից անկանոն կրակոցներ լսվեցին, և այլևս պարզ դարձավ, որ նրանք վճռական են տրամադրված ըմբոստ հայերին «դաս տալու» հարցում:

Շուտով հարակից հայկական գյուղերից օգնության եկան:  Եվ դա ճիշտ ժամանակին էր, որովհետև Աղդամից հորդացող մարդկային հեղեղն այլևս դժվար էր պատնեշել. ադրբեջանցիները միանգամից անցան հարձակման: Հաշված րոպեներ, և զինված ազերական հրոսակախումբը կմխրճվեր դեմ-հանդիման կանգնած հայերի նոսր զանգվածի մեջ: Հապաղումը կարող էր ճակատագրական լինել: Ներքին ինքնապաշտպանական բնազդով, առանց որևէ մեկի հրահանգին անսալու, ասկերանցիները հասկացան պահի հրամայականն ու… որոտացին հրացանները` բառի բուն իմաստով ազերիներին սարսափի մատնելով: Հակառակորդը հայերից դիմադրություն չէր սպասում և զոհեր տալով` վախեցած հետ քաշվեց: Թևերում, ճիշտ է, որոշ փորձեր եղան այլ ուղղություններով էլ գրոհելու, մասնավորապես, դեպի Ղլիժբաղ և Խնապատ գյուղեր, սակայն նրանց առաջխաղացումը տեղացիների ուժերով նույնպես կասեցվեց:

Մոտ երեք ժամ հետո, երբ ազերիների գրոհները փաստացի հետ էին մղվել, մեկ «ԳԱԶ-66» ավտոմեքենա լիքը խորհրդային ՆԶ զինվորներ եկան` վահաններով ու ռետինե մահակներով զինված: Շատ չանցած, Ստեփանակերտից ընդհարման վայր ժամանեցին նաև զրահամեքենաներ: Զինվորականները ազերիներին ստիպեցին վերադառնալ ելման կետ ու իրավիճակի վերահսկողությունն իրենց ձեռքը վերցրին:

Անժխտելի է, որ ադրբեջանցիների կողմից 1988 թվականի փետրվարի 22-ի հարձակումը նախապես մշակված ու ծրագրավորված էր: Մինչ այդ, Աղդամի հանրահավաքներում կոչեր էին հնչում հայերի ջարդ կազմակերպելու մասին: Նախօրեին նույնիսկ ծանոթ մի հայի միջոցով Աղդամում սպառնացել էին, որ Ասկերանը ավերակների են վերածելու: Ոչ ոք չէր հավատում, սակայն, որ «ծաղկող ինտերնացիոնալիզմի» պայմաններում դրկից ազգերի միջև կարող է զանգվածային արյունահեղություն լինել:

Հայերի հավատն ավելի տատանվեց, երբ ԽՍՀՄ գլխավոր զինվորական դատախազ Ալեքսանդր Կատուսևը կենտրոնական հեռուստատեսությամբ հայտարարեց, թե իբր կողմերի միջև ընդհարումը եղել է Աղդամ-Ասկերան սահմանագծին` չեզոք գոտում: Խորհրդային հանրությունից թաքցնելով Բաքվի նախաձեռնած ագրեսիայի փաստը, ըստ էության, նա իրավական ինդուլգենցիա տվեց բարբարոսներին, որպեսզի օրեր անց Սումգայիթում հայերի նախճիր իրականացնեն:

Ասկերանյան արյունալի բախումը առաջին ադրբեջանական ահաբեկչությունն էր, որը շարունակվում է առ այսօր, և որին միջազգային համապատասխան կառույցները նույն «չեզոք» գնահատականն են տալիս:

Իսկ բարբարոսն իր դեմքը չի փոխում անգամ տասնամյակներ անց:

 

Ստեփանակերտ



    Լրահոս
    «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի տնօրենի պաշտոնում նշանակվել է Հայկակ Արշամյանը
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /