• USD 483.1
  • GBP 615.42
  • EUR 551.12
  • RUB 7.2
  • GEL 189.17
Օգոստոս 21, 2018
Ամենամեծը ժողովուրդն է

Մարդիկ մեծանում են մեծերի հետ գործ ունենալով,իսկ ամենամեծը ժողովուրդն է, բոլոր մեծ ստեղծագործողները աշակերտներ են անմահ մեծ ժողովրդի:  

                                                                                           ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ՇԻՐԱԶ

Հայաշխարհի ձայն, Լրահոս, Մշակույթ, Հայաստան
27.05.2018 | 17:42

Այսօր հայ միջնադարյան ծաղկող Նաղաշ Հովնաթանի ծննդյան օրն է

Ասէլ ես թէ նա որ Նաղաշ է,

Գիտէ` ունքերս ղարաղաշ է,

Ասեք սուրաթիս նման քաշէ

Ասել ես… իմ գեղեցիկ պատկերիս նման շինի…

Գերի Նաղաշ եմ, պատկերիդ նման կու քաշեմ…

 

Հայ միջնադարյան արվեստի կարկառուն ներկայացուցիչներից Նաղաշ Հովնաթանը ծնվել է 1661 թ․-ին Շոռոթ գյուղում՝ ներկայիս Նախիջևանի տարածքում՝ Հովհաննեսի ընտանիքում, ով Շոռոթի եկեղեցուն կից ծխական դպրոցի ուսուցիչն էր։ Նաղաշը նախնական կրթությունն ստացել է հոր մոտ, ապա ուսումը շարունակել Ագուլիսի Թովմա առաքյալի վանքում, որտեղ հետագայում մնում է որպես գրագիր և ուսուցիչ, շուտով սկսում է ձեռագիր ծաղկել Ագուլիսում և իրեն անվանում «զգրիչ Յովնաթանս» , «Յովնաթան դպիր»:

Այս շրջանում Նաղաշ Հովնաթանը գրում էր բանաստեղծություններ, սակայն հարկավոր է նշել, որ պատմությունը Նաղաշին ճանաչում է որպես ծաղկող։ Ծաղկելու առաջին փորձերը կապված էին Շոռոթի եկեղեցիների, Ագուլիսի Սուրբ Թովմա առաքյալի վանքի ու Սուրբ Քրիստափորի եկեղեցու նկարազարդումների հետ։ Արդեն 1679 թ.-ին Երևանում տեղի է ունենում մեծ երկրաշարժ, որից հետո Սուլեյման 1-ին շահը իրավունք է տալիս հայերին վերականգնել իրենց եկեղեցիները, ինչ համար էլ Նաղաշ Հովնաթանը գալիս է Երևան՝ նկարազարդելու Պողոս-Պետրոսի, սբ. Անանիայի և Կաթողիկե եկեղեցիները։ Նրա` Երևանում կատարած աշխատանքները թվագրվում են 1690-ական թթ.-ով։

Նաղաշ Հովնաթանի նկարչական գործունեության երկրորդ փուլը, որպես այդպիսին, կապված է Թիֆլիսի հետ և ընդգրկում է մինչև 1712 թ.-նն ընկած ժամանակահատվածը։ Նա Թիֆլիսում հայտնվեց Վախթանգ 6-րդ-ի հրավերով, որը հիմնականում կապված էր քաղաքաշինական խոշոր ծրագրի հետ, որն այդ տարիներին իրագործում էր նա: Այդ մասին՝ ստորև․

 

«Սենյակները… նկարազարդված են ծաղիկներից կազմված երիզով և պատմական նկարներով» ապա` «Թիֆլիսում ընդհանրապես նկարում ենք խոնավ գաջի վրա, որը տալիս է բավական հաճելի տպավորություն»

Ժոզեֆ-Պիտոն Տուրնեֆորը

 

 

1712 թ.-ին Վախթանգ 6-րդը մեկնում է Պարսկաստան: Կարելի է ենթադրել, որ հենց 1712 թ.-ին Նաղաշ Հովնաթանը լքեց Թիֆլիսը ու Ալեքսանդր կաթողիկոսի հրավերով եկավ Էջմիածին` վանքը նկարազարդելու: Նաղաշն Էջմիածնում աշխատել է 1712-1721 թթ․ներին։

Նաղաշ Հովնաթանի մահվան թվականն ընդունված է եղել համարել 1722 թ.-ը: Նա թողել է գրական հարուստ ժառանգություն: Նրա բանաստեղծությունների առավել հարուստ և ամբողջական ձեռագրերը պահվում են Երևանի և Վիեննայի մատենադարաններում:

Նաղաշ Հովնաթանը բազմաթիվ անկնրկնելի բանաստեղծությունների հեղինակ է, դրանց շարքում կարելի է նշել «Գովեմ սրտիս ուրախական» երգը՝ գրված Թիֆլիսում։ Նա հայ կերպարվեստ է ներմուծել երևույթների աշխարհիկ ընկալումներ, կիրառել հաստոցային նկարչության սկզբունքներ, նրա գործերը մշտապես փայլել են իրենց բացառիկությամբ և ինքնատիպությամբ։ Դրանց շարքում իրենց անփոխարինելի տեղն ունեն «Աստվածամայրը», «Գրիգոր Լուսավորիչը մկրտում է Սրդատին» և այլ գործեր։

Նրա կյանքի և գործունեության մասին պատմող միակ աղբյուրը Նաղաշ Հակոբի հեղինակած «Ողբերգություն յաղագս մահուան գեղեցկարուեստ վարպետ Յովնաթանի Նաղաշ․․․» ողբն է։



    Լրահոս
    Օրացույց
    Ամենաընթերցված
    Եկեղեցական օրացույց
    /