Հ․ Շիրազ - Հին մանկություն

Չգիտեինք՝ աշխարհն ի՞նչ էր, մարդն ի՞նչ էր,
Մենք՝ դարդի մեջ, չգիտեինք՝ դարդն ինչ էր...
Ա՜խ, դեռ մանուկ մենք ծերացած, գլխիկոր
Շրջում էինք՝ անգիտությա՜մբ բախտավոր...

Կարդալ Ամբողջը

Եվրամիությունը «խեղդում է»

evramioutyoune-xexdoum-e

Բաքվում օրերս աշխատանքներն է ավարտել Եվրամիություն-Ադրբեջան տնտեսական համագործակցության հինգերորդ խորհրդաժողովը: Ադրբեջանի պաշտոնական քարոզչությունը շեշտը դնում է Եվրամիության հետ հարաբերությունների հատկապես տնտեսական բաղադրիչի վրա: Առանձնակի կարևորություն է տրվում այսպես կոչված՝ Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգության ապահովման գործընթացում Ադրբեջանի դերակատարությանը, թեև իրավիճակն այս հարցում շարունակում է մնալ փակուղային: Բանն այն է, որ Թուրքմենստանը համառորեն չի արձագանքում Տրանսկասպյան խողովակաշար կառուցելու և իր գազը Եվրոպա առաքելու մասին Միացյալ Նահանգների հորդորներին:

Իսկ եթե թուրքմենական գազը չի մտնում «Հարավային գազային միջանցք»,  աշխարհաքաղաքական այդ նախագիծը կարելի է համարել ձախողված: Այս իրավիճակում Եվրամիություն-Ադրբեջան տնտեսական հարաբերությունների մասին խոսակցությունները ցանկության ոլորտից են: Ադրբեջանը չունի Եվրամիությանը որևէ գրավիչ առաջարկություն անելու ռեսուրս: Տնտեսության ավելի  քան 80 տոկոսը նավթագազային ասեղի վրա է նստած:

Ընդ որում, Եվրամիությունը համառորեն պնդում է, որ իրական առևտրատնտեսական հարաբերություններ չեն կարող լինել, եթե Ադրբեջանը չգնա բարեփոխումների, ազատականացման և քաղաքացիական իրավունքների երաշխավորման ճանապարհով: Այդ մասին բավական բաց տեքստով հայտարարել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ Տայվո Կլաարը: Նա Բաքվում անդրադարձել է ԵՄ-Ադրբեջան համապարփակ համագործակցության մասին համաձայնագրի շուրջ բանակցային գործընթացին:

Ավելի վաղ ադրբեջանական կողմն անոնսավորել էր, թե համաձայնագիրը կստորագրվի մայիսի 13-ին՝ Իլհամ Ալիևի Բրյուսել այցի ընթացքում: Այդ առթիվ ԵՄ պաշտոնատարները հանդես էին եկել հոռետեսական հայտարարություններով, ինչից հետո Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն ստիպված էր հերքել տարածված տեղեկությունը և արձանագրել, որ ԵՄ հետ բանակցությունները շարունակվում են: «Ճիշտ է, արդյո՞ք, որ Ադրբեջանն առաջնային է համարում ԵՄ հետ հարաբերությունների բաղադրիչը» հարցին Եվրամիության ներկայացուցիչ Կլաարը պատասխանել է, որ «բանակցությունները բարդ են» և հատուկ ընդգծել քաղաքական նախապայմանները՝ ապահովել խոսքի և ազատ արտահայտվելու իրավունքը, քաղաքական բազմակարծությունը:

Սա Եվրամիության հստակ պահանջն է Ադրբեջանին: Ալիևյան ռեժիմի համար ԵՄ նման մոտեցումը հավասարազոր է մղձավանջի: Եվրամիությունը փաստացի ասում է, որ Ադրբեջանի հետ չեն կարող լինել տնտեսական համագործակցության նախագծեր, եթե այնտեղ չկա խոսքի ազատություն, չի հարգվում ազատ արտահայտվելու իրավունքը, բացակայում է քաղաքական բազմակարծությունը: Գնալ նման բարեփոխումների՝ Ալիևի համար նշանակում է փորել իշխանության հիմքերի հիմքը, հող նախապատրաստել, որպեսզի ընդդիմությունը կազմակերպվի և անցնի քաղաքական գրոհի: Մյուս կողմից, ինչպես հասկացվում է Եվրամիության հատուկ ներկայացուցչի խոսքերից, Ադրբեջանը Եվրամիության հետ սկզբունքային տարակարծություններ ունի Լեռնային Ղարաբաղի հարցով: Բանն այն է, որ Բաքուն պնդում է, որպեսզի բանակցվող համաձայնագրի նախաբանում արձանագրվի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը երաշխավորող դրույթԵվրամիությունն, ընդհակառակը, հակված է այնպիսի ձևակերպման, որտեղ շեշտը դրված կլինի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդության հիմնախնդրի խաղաղ և համապարփակ կարգավորման անհրաժեշտության վրա՝ համաձայն Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի սկզբունքների: Այս հարցում, երևում է, կողմերի դիրքորոշումները մնացել են անփոփոխ: Իսկ դա նշանակում է, որ Ադրբեջանը դիվանագիտական հերթական պարտությունն է կրում:

Եվրամիությունն, այսպիսով, պարզապես «խեղդում է» Ադրբեջանին՝ մի նախապայմանից անցնելով մյուսին: Ալիևյան ռեժիմին չի հաջողվում աջակցություն ստանալ եվրոպական որևէ մայրաքաղաքից, թեև տարիներ շարունակ Բաքուն պնդում է, որ ԵՄ առանձին երկրների հետ հարաբերությունները «փայլուն են»: Իրավիճակը գրեթե փակուղային է: Եվրամիությունը հակված չէ զիջումների, քանի որ Ադրբեջանից առանձնակի ակնկալիքներ չունի: Փոփոխություն կարող էր տեղի ունենալ, եթե Թուրքմենստանն ընդառաջեր Տրանսկասպյան խողովակաշար կառուցելու առաջարկությանը: Դա շատ ծախսատար նախագիծ է, որի ֆինանսավորումը վեր է Ադրբեջանի հնարավորություններից: Ստեղծված իրավիճակում Ադրբեջանը բանակցություններ է սկսել Ղազախստանի հետ: Ի՞նչ արդյունք կտան դրանք՝ ապագայի հարց է: Իսկ Եվրամիության հետ հարաբերությունները մնում են անորոշ: Տնտեսական համագործակցության հինգերորդ խորհրդաժողովը գործնական որևէ նախագիծ չի քննարկել:

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ