Դավիթ Վանյան <<Մենք ձեզ հող չենք տա>>

Մենք ձեզ հող չենք տա, Այստեղ վերքեր կան, Այստեղ ոտքեր են ականով հատվել, Այստեղ ոգեղեն մեր զավակների Սուրբ հոգիներն են երկնքին փարվել։

Опубликовано Ծաղկի շուրթերից Воскресенье, 29 июля 2018 г.

Հայաստանի ու Արցախի դիրքորոշումների հեռացում չկա ու չի կարող լինել. Դավիթ Բաբայան

hayastani-ou-arcaxi-dirqorosoumneri-heracoum-cka-davit-babayan

ՀԱՅ ՁԱՅՆ լրատվականի հարցազրույցը Արցախի Հանրապետության նախագահի մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանի հետ

-Ադրբեջանում՝ մայիսի 1-3-ը, անցկացվում է «Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրք 2019» խորագրով համատեղ տակտիկական զորավարժություններ: Թուրք-ադրբեջանական ռազմաքաղաքական համագործակցությունն, իհարկե, նորություն չէ: Այնուհանդերձ ի՞նչ մեսիջ են պարունակում մայիսին՝ հայերիս համար հաղթանակների ամիսին, կազմակերպված այս զորավարժությունները:

-Իհարկե, մենք պարտավոր ենք ուշի- ուշով հետևել նման գործընթացներին, և հետևում ենք: Մեր բանակը բերված է պատրաստվածության ամենաբարձր մակարդակի, և դա բնական է: Եթե անգամ բարեկամ- հարևան երկրներից մեկում տեղի են ունենում նման զորավարժություններ, ապա հարևան մյուս երկրում զինված ուժերը պետք է բերվեն համապատասխան պատրաստվածության: Առավել ևս մեր դեպքում, երբ ունենք Ադրբեջանի նման «հարևան»: Հետևաբար, բոլոր քայլերը մեր բանակի կողմից՝ կատարված են:

Այլ խնդիր է, որ զորավարժությունները նաև աշխարհաքաղաքական մեսիջ են իրենց մեջ պարունակում և այդ մեսիջն առաջին հերթին ուղղված է մեզ: Դա այն է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան շարունակում են հանդես գալ որպես մեկ միասնական ուժ: Մենք երբևէ դա չպետք է մոռանանք:

Երբեմն մեզանում հնչում են իրականությունից կտրված այնպիսի կարծիքներ, որ թվում է, թե մենք գտնվում ենք ոչ թե Թուրքիայի ու Ադրբեջանի մեջտեղում, այլ սահմանակից ենք քաղաքակիրթ եվրոպական երկրներին: Բարեբախտաբար, նման մարդիկ փոքրամասնություն են կազմում, ու նման կարծիքները հասարակության մեջ տեղ չունեն:

Մենք իրականությունից չպետք է կտրվենք ու պետք է աշխարհաքաղաքական գործընթացների հետ հաշվի նստենք:

Իսկ մեր պարագայում իրավիճակը հետևյալն է. մեր դիմաց կանգնած է Ադրբեջանը, երկիր, որը բացեիբաց հայատյաց քաղաքականություն է վարում, մեր դիմաց կանգնած է նույնպիսի ագրեսիվ, թշնամական քաղաքականություն իրականցնող Թուրքիան, որն ունի 85 մլն բնակչություն և 700 000-ոց բանակ, որն ամենամեծն է տարածաշրջանում: Այս ամենը մոռանալ՝ նշանակում է ունենալ ևս մեկ Ցեղասպանությունը և գնալ մեր պետության ու ժողովրդի կործանման ճանապարհով:

-Ադրբեջանական կողմից հնչում են հայտարարություններ, թե Հայաստանը՝ արցախյան հարցում պետք է իմանա, որ իր առջև կանգնած է ադրբեջանա-թուրքական տանդեմը: Նման իրավիճակում, ի՞նչ քայլեր պետք է իրականացնի Հայաստանը: ժամանակը չէ՞ ավելի ամրապնդել հարևան-բարեկամ երկրների հետ հարաբերությունները:

-Ամեն ինչ պետք է անենք որպեսզի չեզոքացնենք ադրբեջանա-թուրքական տանդեմը, հատկապես, Թուրքիայի ակտիվ դերակատարումը:

-Դրա համար ունե՞նք համապատասխան ռեսուրսներ:

-Իհարկե, ունենք, բայց այստեղ պետք է հաշվի առնենք հետևյալը, նախևառաջ պետք է առավել հզորացնենք մեր բանակը, պետք է համախմբված լինի մեր հայրենիքը՝ Հայաստան, Արցախ, Սփյուռք եռամիասնությամբ, սրան գումարած ճշգրիտ ու հստակ աշխարհաքաղաքականություն պետք է վարենք: Հենց սա՛ է Թուրքիայի չեզոքացման լավագույն և ամենաարդյունավետ տարբերակը:

Հայաստանում ռուսական բազայի առկայությունն արդեն իսկ չեզոքացնում է թուրքական գործոնը, ու եթե դա չլինի, հնարավոր չէ ակնկալել, որ Թուրքիան հանգիստ տեղը կնստի. տեսեք թե ի՞նչ է անում Իրաքում, Սիրիայում: Հետևաբար, պետք է էլ ավելի խորացնենք մեր համագործակցությունը բարեկամ երկրների հետ՝ Ռուսաստանի, Իրանի, եվրոպական երկրների, նաև ԱՄՆ-ի: Մենք դա ի վիճակի ենք անելու՝ իրականացնելով մեր «և...և»-ի քաղաքականությունը, որովհետև ունենք սփյուռք ու պարտավոր ենք լավ հարաբերություններ հաստատել այն բոլոր երկրների հետ, որտեղ կա հայկական սփյուռք: Իսկ դա առաջին հերթին Ռուսաստանն է, նաև, ԱՄՆ-ն է, Իրանը, Ֆրանսիան և այլն: Սա մեզ համար մի լավ հնարավորություն է նաև աշխարհաքաղաքական առումով մեր պետականության անվտանգությունն ապահովելու համար:

Հետևաբար, այս ուղղությամբ պետք է միշտ աշխատենք ու հանկարծ այնպիսի քայլեր չանենք, որ «և...և»-ի քաղաքականությունը փոքր-ինչ տրանսֆորմացվի «կամ...կամ»-ի, այդ ժամանակ, կարող են լինել անկանխատեսելի ու ողբերգական հետևանքներ:

-Թուրքիան նպատակ ունի Ադրբեջանում ստեղծել ռազմաբազա, իսկ ադրբեջանական կողմը չի դադարում Ռուսաստանին լսել տալ, թե վերջինս դրան չի հակադրվի, որովհետև թուրքական ռազմաբազայի տեղակայումը ՌԴ շահերին չի հակասում: Մյուս կողմից էլ գրում են՝ քանի որ Ադրբեջան-ՌԴ-Թուրքիա հարաբերությունները հիմա շատ լավ են, ապա այդ ծրագիրը կիրականանա: Չե՞ք կարծում, որ Հայաստանը ձեռքները ծալած նստելու իրավունք չունի, և դիվանագիտական լրջագույն աշխատանք պետք է իրականացնել մեր ռազմավարական գործընկեր Ռուսաստանի հետ:

-Նախ, պետք է չկտրվել իրականությունից. կարո՞ղ ենք լոկ մեր ուժերով դիմակայել թուրքական ռազմաբազայի ստեղծմանն Ադրբեջանում, և ի՞նչ պետք է անենք այս ուղղությամբ: Մյուս կողմից, պետք է մտածել՝ գուցե դրա առկայությունը մեզ համար կարող է ավելի լա՞վ հնարավորություններ ստեղծել: Սրանք հարցեր են, որոնք լրջագույնս պետք է քննարկման առարկա դառնան:

Փոքր-ինչ բացեմ փակագծերը:

Առաջին, նախ, որքան էլ ջերմ լինեն ռուս-թուրքական հարբերությունները, այդ երկու երկրները եղել են ու կմնան հակառակորդներ՝ Թուրքիայի պատճառով, որովհետև այս երկիրը պանթուրքիզմի գաղափարախոսությամբ է առաջնորդվում, ինչից երբևէ չի հրաժարվել: Իսկ պանթուրքիզմն առաջին հերթին հակառուսական քաղաքականություն է:

Երկրորդ, եթե թուրքական ռազմաբազան հիմնվի Ադրբեջանում, ապա սա աշխարհաքաղաքական նոր իրողություններ կստեղծի տարածաշրջանում: Այն, բնականաբար, անմիջականորեն առնչվելու է Ռուսաստանի, Իրանի, ինչո՞ւ ոչ, նաև ԱՄՆ-ի, Չինաստանի անմիջական շահերին: Եվ դա կնշանակի, որ պատերազմի հավանականությունը տարածաշրջանում ինչ-որ չափով կարող է նվազել: Քանի որ, եթե լինի հայ-ադրբեջանական բախում, ապա դրանում և՛ Թուրքիան կներգրավվի, և՛ ՆԱՏՕ-ն, ինչն անկանխատեսելի հետևանքներով է հղի: Հետևաբար, ռազմաբազայի տեղակայումը կարող է անհնարին դարձնել բախումը:

Երրորդ, կա նաև հարցի հետևյալ կողմը, ինչո՞ւ է Թուրքիան ուզում բազա ունենալ Ադրբեջանում, երբ առանց այն էլ ամբողջ Ադրբեջանն իր բազան է, ուրեմն, ինչու ստեղծի ինչ-որ բազա ու ավելորդ աղմուկ բարձրացնի դրա շուրջ:

Սրանք հարցեր են, որոնք մենք պետք է խորությամբ վերլուծենք՝ զգացմունքները մի կողմ թողնելով:

-Այնուհանդերձ, նման ռազմաբազայի տեղադրումը, արդյոք, առաջին հերթին չի՞ ուղղվում տարածաշրջանային հզոր երկրների՝ Ռուսաստանի, Իրանի դեմ:

-Ընդհանրապես, Թուրքիայի քաղաքականությունը, նրա ակտիվացումը տարածաշրջանում կտրականապես բարձրացնելու է հայկական գործոնի դերն ու նշանակությունը տարածաշրջանային ու համաշխարհային քաղաքականության մեջ: Մենք պետք է կարողանանք լավ օգտվել այս իրավիճակից՝ ունենալով ուժեղ բանակ, լինելով համախմբված, ճիշտ աշխարհաքաղաքականություն վարենք, այդ դեպքում շատ օգուտներ կարող ենք ստանալ: Ի վերջո, ցանկացած գործընթաց ոչ միայն խնդիրներ է առաջացնում, այլև բացում է նորանոր հնարավորություններ:

-Հայաստանի, Արցախի, և սփյուռքի հայությունը միշտ իր միասնական տեսակետն է ունեցել համազգային կարևորագույն հարցերի շուրջ, մասնավորաբար, Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման, Արցախի խնդրի շուրջ: Մինչդեռ այսօր մտահոգիչ կարծիքներ են հնչում, թե Հայաստանի ու Արցախի տեսակետներն այսօր սկսել են բավականին տարբերվել: Ասվածը հիմնավորվում է, օրինակ, նրանով, որ եթե Հայաստանից հնչում են տարածքների զիջման մասին պարտվողական կոչեր, ապա Արցախը հստակ շեշտադրում է՝ մենք չունենք տարածքների հարց, մենք ունենք սահմանների հարց:

-Չեմ կարծում, որ կարող է լինել Հայաստանի ու Արցախի կարծիքների հեռացում, դա հնարավոր չէ, եթե նման բան լինի՝ այն կդառնա հայոց պետականության հիմքերի ճեղքման սկիզբը: Արցախի ապագան հայոց պետականության ապագան է, մեկը մյուսից չի տարբերվում, առավել ևս չի կարող լինել հակադրում, դա անթույլատրելի է:

Մենք պետք է լավ հասկանանք, որ հայոց գործոնի դերակատարությունը շատ բարձր է տարածաշրջանում ու երբևէ չմտածենք, թե միջազգային հանրությունը չի ճանաչի նոր սահմանները. շատ լավ էլ ճանաչելու է: Վերջին մեկ ամսում տեղի ունեցած դարակազմիկ զարգացումները դրա լավագույն ապացույցն են:

-Լավագույն նախադեպը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Գոլանի բարձունքները որպես Իսրայելի անբաժան մաս ճանաչելն է: Արդյոք, ճի՞շտ ենք այս կարևոր փաստն օգտագործում:

-Թրամփը ճանաչելով Գոլանի բարձունքը որպես Իսրայելի մաս, դրանով մեզ լավ նվեր արեց: Եթե Ադրբեջանը միլիարդներ է ծախսում՝ չորրորդական կարգի եվրոչինովնիկներից ինչ-որ հայտարարություններ կորզելու համար, ապա ԱՄՆ նախագահը մեզ նվեր արեց՝ հայտարելով, որ այդ տարածը հսկայական նշանակություն ունի Իսրայելի անվտանգության համար և ԱՄՆ-ը ճանաչում է այն: Հետո ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն հայտարարեց, եթե պետությունն ագրեսիայի է ենթարկվում, ապա սահմանների ճանաչումը լեգիտիմ է:

Սա հրաշալի նախադեպ է մեզ համար: Սրանով նոր վեճ է բացվում, Իզրայել-Սիրիա պատերազմից 52 տարի անց՝ հայտարարվում է, որ սահմանների փոփոխությունը լեգիտիմ է: Եթե մենք լինենք միասնական ու ճիշտ աշխատենք, ապա ևս մի քանի տարի բոլորովին այլ իրավիճակ կունենանք: Այստեղ մեծ գործ ունեն անելու հայաստանյան լրատվամիջոցները, հասարակությունը: Անընդհատ պետք է խոսել ու բարձրաձայնել այս մասին:

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ