Դավիթ Վանյան <<Մենք ձեզ հող չենք տա>>

Մենք ձեզ հող չենք տա, Այստեղ վերքեր կան, Այստեղ ոտքեր են ականով հատվել, Այստեղ ոգեղեն մեր զավակների Սուրբ հոգիներն են երկնքին փարվել։

Опубликовано Ծաղկի շուրթերից Воскресенье, 29 июля 2018 г.

Թրամփի որոշումը նախադեպային չէ ԼՂ հարցում, բայց դիվանագիտական աշխատանքի դաշտ է բացում Հայաստանի համար. փորձագետ

trampi-orosoume-naxadepayin-ce-lx-harcoum--bayc-divanagtitakan-asxatanqi-dast-e-bacoum-hayastani-hamar-porcaget

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մարտի 25-ին Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի հետ հանդիպման ժամանակ պաշտոնապես ճանաչեց Իսրայելի ինքնավարությունը Գոլանի բարձունքների հանդեպ: Քաղաքագիտական շրջանակներում նշվում է, որ այս ճանաչումը նախադեպ է ստեղծում` նույն հիմքով և իրավական հիմնավորմամբ տարածքային վեճերը կարգավորելու համար:

Հարց է առաջանում՝ կարո՞ղ է արդյոք Հայաստանը ևս հղում կատարել այս նախադեպին՝ Արցախյան հակամարտության կարգավորման հարցում, և մեր հապաղումը կարո՞ղ է օգտագործվել հակառակորդ Ադրբեջանի կողմից:

ՀԱՅ ՁԱՅՆ լրատվականի հետ զրույցում տարածաշրջանային հարցերի փորձագետ Կարեն Վերանյանը նկատեց՝ պատմությունն իր դառը փորձերով ցույց է տալիս, որ նման նախադեպերը կյանքի չեն կոչվում այլ հակամարտությունների համար: «Օրինակ, երբ Միացյալ Նահանգները ճանաչեց Կոսովոյի անկախությունը, խոսվում էր, որ դա նախադեպ է լինելու նաև այլ համակարտությունների, այդ թվում՝ Արցախյան հիմնախնդրի համար: Փորձագիտական քննարկումներ եղան՝ իրավական դաշտ բերելու խնդիրը, և մենք տեսանք, որ ոչինչ չստացվեց:

Ռուսաստանի կողմից Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի անկախության ճանաչումից հետո էլ խոսվում էր, որ դա հանգեցնելու է նաև այլ հակամարտությունների մասով նախադեպային հնարավորության: Հայաստանյան փորձագիտական դաշտում զուգահեռներ էին անցկացվում, կանխատեսումներ արվում, բայց տեսանք, որ Ռուսաստանն իրավական և իրավաքաղաքական որևէ քայլ չարեց այդ հարցն առաջ տանելու համար նաև Արցախյան ուղղությամբ: Նույնը նաև Ղրիմի հարցում: Այսինքն, միջազգային իրավունքի տեսանկյունից էլ այստեղ խնդիրներ կան փոխվստահության մեխանիզմների չգործելու կամ արդյունավետ չգործելու, երկակի ստանդարտների կիրառման առումով»,- ասաց նա:

Կարեն Վերանյանը կարծիք հայտնեց, որ Թրամփի որոշում՝ը ճանաչելու Գոլանի բարձունքները որպես Իսրայել պետության սուվերեն մաս, ըստ էության, նախադեպային չի կարող լինել Արցախի համար՝ հենց նույն տրամաբանությամբ: «Խնդիրը զուտ այն է, որ Միացյալ Նահանգները կարող է գնալ նման քայլի՝ ելնելով Իսրայել-ԱՄՆ ռազմավարական բավական բարձր մակարդակից, երկկողմ հարաբերություններից, ինչպես նաև, Իսրայելի նշանակությունից ԱՄՆ-ի համար: Չմոռանանք, որ Վաշինգտոնը զգալիորեն հենվում է հենց այդ երկրի և Սաուդյան Արաբիայի վրա՝ Մերձավոր Արևելյան իր քաղաքականությունում:

Եթե մենք փորձենք Արցախյան ուղղությամբ որոշակի քաղաքական հնարավորություններ մեզ համար ստեղծել, պետք է աշխատենք հայ-ամերիկյան հարաբերությունների զարգացման ուղղությամբ, որոշակի դինամիկա և բեկում մտցնելու համար»,- նշեց մեր զրուցակիցը:

Ըստ վերլուծաբանի՝ հայ-ամերիկյան երկկողմ օրակարգից դուրս այս հարցը կարելի է շրջանառել նաև քաղաքական ու դիվանագիտական այլ հարթակներում. «Պետք է տեղեկատվական մակարդակով էլ քայլեր ձեռնարկել Արցախի հարցը բարձրաձայնելու համար, շեշտադրելով այն, որ այդ տարածքներն անվտանգայն խնդիր են լուծում Արցախի հայության համար: Ի վերջո, Գոլանի բարձունքների վերաբերյալ որոշումը Թրամփը հիմվում էր նրանով, որ դա անվտանգության գոտի է Իսրայելի համար:

Այս տեսանկյունից նաև շատ կարևոր է նշել, որ վերջերս լույս տեսավ Պետդեպարատամենտի Մարդու իրավունքների մասին հերթական զեկույցը, որտեղ Գոլանի բարձունքները ներկայացված էին ոչ թե որպես Իսրայելի կողմից գրավյալ, այլ վերահսկվող տարածքներ: Կարծում եմ՝ այս տեսանկյունից էլ Արցախի մասով կարող են հնարավորություններ բացվել՝ ԱՄՆ-ի հետ երկկողմ աշխատելու տեսանյունից: Այդ զեկույցը վերաբերում է հենց մարդու իրավունքներին, իսկ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման պահանջը բխում է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար պահանջից: Այստեղ զուգահեռներ կարելի է անցկացնել և դիվանագիտական ճանապարհով Վաշինգտոնի հետ աշխատել այս շեշտադրումով»:

Եթե հայկական կողմը հապաղի այս հարցում, դրանից կարող է օգտվել հակառակորդ Ադրբեջանը: Վերանյանի դիտարկմամբ՝ միանշանակ է, որ Ադրբեջանի կողմից ևս Թրամփի այս որոշումը կօգտագործվի՝ ելնելով իրենց շահերից և Արցախյան հակամարտության հետ կապված իրենց դիրքորոշումից. «Ալիևն անպայման այդ հարցը կօգտագործի ի շահ իրենց պետական դիրքորոշման: Իրենք կփորձեն միջազգային տարբեր հարթակներում, ինչպես նաև երկկողմ, հետկուլիսային հարթակներում, փակ ֆորմատով բարձրացնել այս հարցը: Նույնը կփորձի անել նաև Թուրքիան: Չնայած Էրդողանը հայտարարում է, որ դեմ է այս որոշմանը և անպայման հակարդարձ քայլեր է ձեռնարկելու, բայց, ըստ իս, Էրդողանի քայլերն ավելի շատ ուղղված են մուսուլմանական, արաբական աշխարհին իր շուրջը մոբիլիզացնելուն: Ըստ էության՝ Էրդողանի համար սկզբունքային չէ Պաղեստին-Իսրայել հակամարտության կարգավորման կամ Սիրիայի տարածքային ամբոջղականության հարցը, այստեղ զուտ Թուրքիայի պետական շահերն են, ու Էրդողանն այդ գծով է շարժվում»:

Եթե Էրդողանը հայտարարում է, որ ՄԱԿ-ում առաջարկելու է քվերակության դնել Գոլանի բարձունքների հարցը, ապա կարևոր է, թե Հայաստանն ու Ադրբեջանն ինչ դիրքորոշում կընդունեն, ինչպես կքվերակեն: «Ունենք մի իրավիճակ, երբ Հայաստանը մի կողմից ակտիվ աշխատում է Իրանի և Արաբական երկրների հետ, որտեղ հայկական համայնքներ ունենք և անվտանգային հարցեր կան, մյուս կողմից ներկայումս ակտիվացել է երկխոսությունը Հայաստանի և Իսրայելի միջև: Այսինքն, մենք պետք է փորձենք բալանսավորել այս ճամբարների հետ աշխատանքը, և Իսրայելի հետ հարաբներությունները չպետք է կառուցենք երրորդ երկրների, մասնավորապես, Իրանի հետ հարաբերությունների հաշվին»,- ասաց նա:

Ինչ վերաբերում է Իրանի խնդրին, փորձագետը նշեց, որ մեր հարևան պետությունն արդեն քննադատել է Թրամփի որոշումը և ենթադրելի է, որ չի ուշանա նաև ռազմական արձագանքը Սիրիայի տարածքից, Պաղեստին-Իսրայել հակամարտության ֆորմատով:

«Գոլանի բարձունքների ճանաչումը որպես Իսրայելի տարածք ուղղակիորեն առնչվում է նաև Իրանի անվտանգության խնդիրներին, տարածաշրջանային պաշտպանական անվտանգությանը: Ավելին, Իսրայելի հետ դիմակայությունը կարող է մտնել որակապես նոր փուլ, ինչի արդյունքում կավելանան ռազմական բախումները Սիրիայում»,- ասաց նա:

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ